تورکمن صحرانینگ رضاشاه قشونی طاراپیندان باسیلیپ آلینماق تاریخیندان

*آشاقداقی تکست عبدالغفور آخوند آهنگری نینگ تورکمنلر تاریخی کتابی نینگ سونگقی صاحیپالاریندان ایکی مطلب. بیرینجیسی ۱۹۹تا ۲۰۷ صاحیپالاریندا 

نظر گلدی خانینگ آطلی لاری بیلن استرآباد يؤلؤندا اؤلدوريلمه سی نینگ بیانی

 يوقاردا دیدیم که دولت نینگ ترکمن صحراگه یاغشی تسلطی بولمان سؤنگ، ترکمن لرینگ اؤنگؤرغالی، آرقالی اؤرؤغ لاریندان خان گؤتوریپ، بو خان لارینگ هر بیرینه گرک و یاراشیق آطلی توتدوریپ هر آینگ آخیریندا استرآبادغا التيپ آطلی لارینی سان آلیپ آیلیق لارینی برردی دییپ. سنۂ بیر مونگ ایکی یوز ایکی ده (۱۲۰۲) دولت طرفیندان آخرقی گؤترلن خان لاری: جعفربای نورعلی قرینجیک تیره سیندن: آننا مراد خان آدلی و یارعلى اؤروغیندان بورکاز تیره سیندن نظر گلدی خان، آتاخان آدی بیان مشهور بولان کیشی دی.

 «ترکمن یاش اولی لاریندان و یاغشی ییگیت لریندن بندرگزگه گلسین لر و دولت نینگ قورخانه و سولساتینی و منظم قوشونینی و اؤزگه اوروش جدید یاراغلارینی گلیپ یاقیندان گؤروپ ایللرینه دوشوندیرسینلر و بیهوده اؤزلرینی اؤلوم گه و هلاکتگه برمه سین لر، و دولت قؤشؤنی ترکمن صحرا قطع جزم چیقجاق» دیپ. بو نامه نی جناب آخوند ترکمن یاش اولی و قاضی مفتی سینی چاغیریپ اوقیپ برندن سونگ نورعلی اؤروغیندان «محمد قلی خان» و یارعلى اؤروغیندان «آراز قربان خان» باشليق اون کیشی بولوپ بندرگزگه باریپ تمام قشونلارغا ومهمات وقورخانه وسولسات لاريغا، یاور عبدالله خان توماج همراه آیلانیپ بیر بیر گؤردیلر.مؤندان سونگ یاور عبدالله توماج دوشوندیریپ کؤپ نصیحت لار بریپ ارته سى يولغا سالدی و دییدی: تمام ایل لرینگیزه دییینگ و آیدینگ و دوشوندیرینگ اوروشما سين لار و اؤزلرینی هلاکت گه برمه سین لر، اینها گؤردونگیز نظامی و قورخانه لارینی، مؤندان باشغا اؤزگه یرلرده مونگ لرچه قشون باردير، اگر تسلیم بولسالار و دولت گه اطاعت قیلسالار جان و مال لاری امان دیر واگر اشتباه ادیپ اوروشسالار جان مال لاریندان آیریلیپ یورتدان چیقیپ گیدرلر دییپ نصیحت سؤزلر دییپ یؤلا سالدى.

  اؤندان بو کیشی لر دریادان قایدیپ کوموش تپه اوباسينا چیقدی لار. گلن لریندن سؤنگ تمام ترکمن جماعت لارینی ییغناپ، بندرگزده گؤرن زات لارینی بیرین-بیرین بیان اتدیلر و دییدیلر: ای جماعت لار و ایل گون قارداشلار، ایران، اونگکی ایران دولتی دال، قؤشؤنی قورخانه سی و سولسات لاری نیکلای امپراطور روس پادشاه سیندان – ده كأن دیسم -ده لاف دال دیر، بلکہ حقیقت دیر، ایندی بیلینگ و آگاه بولونگ بیز ترکمن لر مونونگ بیلن اصلا اویونی دنگ گلجک دل، اونونگ اوچین باغشی سی بیزینگ اؤزوميز اؤنگوندن گیدیپ یول باشچی بؤلؤپ دولت قؤشؤنینی گتیرسک بتر قاوی بولجاق و دولت یانیندا-دا آبراییمیز محفوظ قالجاق دییدیلر. اول وقت بیر ناچه دنيادن بی خبر کیشی لر دییدی: اینها بولار-دا دولت دن پاره رشوه آلیپ دیرلار، يؤغسام بیله سؤز دییمزلردی. ینه بندرگزگه گیدیپ گلن لردن یارعلی یاش اولی سی آراز قربان خان-دا دولته بويون انگمک و اطاعت اتمک حقیندا جماعتغا كوپ نصیحت لر اتدی، قولاق آسان بولمادى، قايتام بولارغا تهمت لر ادیپ هورا چکیپ معركانی دارغاندیلار.

مؤندان بیر ناچه گون اؤتندن سؤنگ دولت قؤشؤنی سرتیپ زاهدی باشليق بندرگز استرآباددان و يؤقاردان جان محمد خان امیر شرق باشليق بجنورد گوگلنگ اوستونه چیقارماغینا باشلادی. شول ییل «سیغیر ییل» سنۂ بیر مونگ یوز اوچده (۱۳0۳) میزان (مهرماه ۱۳۰۳ هجری شمسی دی). شول ییل قاتی یاغین لیق و اوتلوق بولدی که آرنالار آغزیندان آغیپ یایراپ کپیر چاپاق دولوپ آقیپ یا تیردی، و آرپا و بوغدای یاغشی بؤلؤپ و قاواچا پامیق کورپه لأپ كوپ بولوپ دوردی.

الغرض ترکمن لردن بیر ناچه کیشی قوشونینگ اونگوندن چیقیپ بیر آز تفنگ لشدیلر، گؤرسه لر بولجاق دال، اوبالاریناگلیپ داد بولجاق دال، عيال اوغلان اوشاق قايراق گچیرمالی دییپ گلدیلر. بندرگزدن چیقان قشون بأش يوسغا گلنده ينه بیر آز آتیشدی لار، بیر ناچه کیشی اؤلوپ، قالانلاری ایزینا قاچدی لار. شول قشون شول گلشینه خوجه نفس گه گلدی، خوجه نفس ده بیر کیشی قالمادی. گؤرسه لر اینگلأر سینگک يوق. اتفاق شول گون دویه جی تیره سیندن حاجی محمد حاجی خوجايين، قارا سوودان سيغير اوستوندن گلیاردی، نظامی لار گؤروپ تؤتؤپ فرمانده تیپ سرتیپ زاهدی نینگ یانيغا التيپ سورادی لار: سن کیم و نأمه ایشلاپ يور سن؟ حاجی محمد اؤزونی معرفی ادندن سؤنگ دییدی: منینگ قارا سوودا سيغيرلاریم بار، سؤوؤنگ یانیندان گلیارین، و ایندی ده کوموش دپا باربارین. سرتیپ زاهدی، حاجی محمد حاجی دان بو سؤزلرینی ایشندن سونگ الينه نامه بریپ دییدی: بو نامه نی بیر باش جناب رجب آخوند يانيغا باریپ الينه بر، مؤندان سؤنگ حاجی محمد حاجی خوجايين مذكور نامه نی آلیپ کوموش دپا گلیپ هیچ بیر یانا دگمانی جناب آخوندغا گتیریپ، جناب آخوند نامه نی آلیپ اوقیپ گؤردی، یازیلیپدیر: «جناب آخوند ترکمن خلقينا آیت و اولارغا دی که تسلیم بولسونلار، اگر تسلیم بولسالار مال و جان لاری امان دییپ»، شول گونده کوموش دپه ده قاچمانی قالان جناب آخوند و اؤنونگ سؤزونه گیدن کیشی لردی. جناب آخوند بو نامه نینگ مضمونینی تمام جماعت لارغا اشیتدیریپ بوليانچا اؤی تاملارغا آق یالاو -پرچم- چکینگ و بایداق چکینگ دییپ بویروق اتدی. شو یالاو بایداق چکیپ یورن وقتیندا دا کوموش دپا قارشى قشون گلمه گینه باشلادی، ایزی اوزولمه دی. بو قوشونینگ اونگوندن جناب آخوند و اتباع لاری چیقیپ خوش آمد و خیر مقدم اتدیلر، تعظیم و تکریم بیلن اوباغاگیردیلر، صاحب منصب لر و امراء لشكرلر یاغشی بوش مرتبه تام بولسا گلیپ دولدیلار، نظامی لار کوموش دپانینگ گون باتار طرفیندا گلیپ متمرکز بولوپ ساقلاو قوروپ شامگاه و صبحگاه اوقیپ استراحت ادیپ یاتی بردیلر.

  ساللاخ اؤباسی نینگ اوتلانماسی نینگ بیانی

دولت قؤشؤنی خوجه نفسگه گلندن سؤنگ بیر بؤلک قشون یعنی بیر گروهان نظامی سلاخ ساری-طرف- حرکت اتدی. شول زماندا جعفربای آلامان لارینگ ییغنانان یری سلاخ اؤباسی دی. خان لاری-دا كلته آج طایفه سیندا اورتا بویلی قیزیل منگز اوزین ساقاللى، ساقالی نینگ اوزین لیغی جهتلی ساقالینی کوینه گی نینگ ایچینه سالاردی، آدی بولسا «آنا گلدی آج» دی. بو آنا گلدی مذكور آج طایفه سیندان بولان سونگ آناگلدی آج دییردیلر.

الغرض آنناگلدی آج مذکور، قشون ساللاخ ساری قایدانینی اشیدیپ ساللاخنینگ آشاق طرفینداقی جارینگ بويوندان باشی نینگ ایچینده آطلی لارنی توتدوریپ دستور بریپ اؤزی بیر آز آطلی بیلن خوجه نفس گه قارشی گیتدی، گؤرسه خوجه نفس دن قشون گلیأر، بو قوشوونغا قارشی دؤرت باش مرتبه تفنگ آتیپ ایزینا اورولدى. نظامی لار-دا سوره ایزینا دوشوپ قاوی بردیلر. آنناگلدی آج آطلی لاری بیان جارغا قولای گلنده آطلی لارینا آشاق یاتینگ دییپ قولی بیلن اشاره ادیپ قایدی بردی. نظامی لار شو گلشينه بو مذکور ایکی جارینگ آراسینا گلدیلر. موضع توتوپ ياتان مرگن لرده بولارغا بیردن تفنگ له دیلر، بو غافل نظامی لارینگ بیری قالمانی قتل غا يتیشدیلر. بو جاردا ياتان آطلی لار، جاردان چیقیپ تمام مقتول لاری سویوپ بار اسلحه لرینی و یارار زات لارینی آلیپ ساللاخ ایچینه گلیپ اؤی اثاثیه لاریندان گؤترنلرینی یوکلأپ و عیال اوغلان اوشاقلاری بیلن قايراق اترک گه قارشی ایبریپ اؤزلری آننا گلدی آج باشليق سلاخ اطرافيندا قالدیلار.

شوندان سونگ بو واقعه نی خوجه نفس ده بولان قشون باشلیغی اشیدیپ بیر فوج نظامی ایبردی. قشون ساللاخا قولای گلنده نیچه مرتبه توپ آتدی، اوندن سونگ ساللاخی محاصره ادیپ ایچینه بیر جوخه ایبریپ بارلاتدیلار، تمام ایچینه آیلانیپ اینگلأر سینگک يوق دییپ گلدیلر. مؤندان سؤنگ اؤلن نظامی و صاحب منصب لرینی گؤروپ، ساللاخ ایچینه گیریپ چوممالیپ اؤتؤران زات بولسا نفت دوكوپ اوت لادیلار. ساللاخ اؤی لری و تام – تاشالاری، اصطبل -انبارلاری، اوت تؤتؤپ نیچه گونلاپ توتأپ یانیپ دوردی. شول زماندا ساللاخ اوباسی ترکمن صحرانینگ انبار غله سی بولانلیغی جهت لی ساللاخ اوتلاناندان سؤنگ، کوموش ډپه و باشغا اؤبالاردن باریپ آرپا و بوغدای چکمه گینه باشلادیلار. اتفاقا ارتيری آراباچی لار گلیپ دورانلار، ينه قشون گلیپ بو آراباچی لاری یاغی لاردان حساب ادیپ تؤتؤپ اوروپ چالیپ خوجه نفسگه چه خوارلاپ التيپ بیر گینگ انبار كوما تیقیپ قویدی لار و بو آرایاچی لاری ساللاخ دان خوجه نفسگه آلیپ قايتمازدان اول شولاردان بللی کیشی نی سایلاپ چیقاریپ ساللاخنینگ آشاق طرفينا التيپ ال قوللارینی باغلاپ تیرباران اتدیلر، و اول خوجه نفس گه التيلن آرا باجیلاری دا جناب آخوند حضرت لری باریپ بولارینگ بی گناه، یازیق سیزلیق لرینی ایناندیریپ کوموش دپه اوباسينا آليپ گلدی.

مؤندان سونگ سلاخ آدینا «بصیر آباد» قویدی لار.  توضیح: ساللاخ آدینا بصیرآباد دییپ آد داقیلماسی نینگ مناسبتی بودور که ترکمن صحرا چیقان قؤشؤنینگ سرلشکری و فرماندهی سرتیپ فضل الله زاهدی دی، شو سرتیپ زاهدی، قاجار بصيرالدوله لردن بولان سؤنگ زاهدی دان اولقی فامیلی بصیری دی. شو مناسبت بیلین ساللاخ آدینا اوّلقی نام خانوادگی سی بيلين آد بردی، یعنی بصیر آباد دییدی.

*- آشاقداقی مطلب ۲۰۷ تا ۲۱۱ صاحیپالاردا

ترکمن لرینگ یاراغ لاری یيغنانيپ وآخیرقی خان لاری نینگ قؤشؤنی نینگ تارومار بولماسی نینگ بیانی

دولت قؤشؤنی نینگ آغرامی کوموش ډپه گلیپ ساقلاو قویوب قلعه بگی قویوب حکومت نظامی اعلام ادیپ ترکمن لرینگ اسلحه یاراغ لارینی ییغناپ يورن وقتيندا، آننا گلدی آج جعفربای حدودیندان، آلتين توقماق تؤوره گینده، و گوکی صوفی آق آتابای حدودیندان اینچه برون تؤوره گینده آطلی لاری بویون انگمانی اوتایدن بؤ تایدن گؤرنوپ گزدیلر. آخیر ایکی سی اللرین بیر قیلیپ، کوموش دپه قؤشؤنی نینگ آغزینی و گویجینی بیر ادیپ حمله اتجک بؤلؤپ تمام آطلی لاری بيين یيغنانیپ کوموش دپه ساری اوغرادیلار. شول گونده آلتين توقماق طرفیندان گلن يولاغچیلار خبر گتیردیلر که: گوکی صوفی و آنناگلدی آج باشليق بولوپ نیچه مونگ آطلی آتابای، جعفربای، قوجوق آلامانلاری کوموش دپه ساری گلیار دییپ. ینه مؤندان بیر آز زمان سونگ بیر کیشی خبر گتیردی شو وقت کوره سوونینگ یانیغا گلدی لر دییپ، شئیله دییپ دوروش لارینا گون اورتا وقتی کوموش دپانینگ يوقار طرفیندان آطلی لار گورنوپ، بیر اوجی کوموش دپا نینگ قایراسينا آیلانیپ آشاق طرفینا گچیپ کوموش دپه اوباسينا تفنگ اورماغینا باشلادی لار. شول وقت قورقوسیندان اوبا آدم لار اؤزلرینی رجب آخونینگ داش جمعه مسجدينه و باشغا داش تام لارا آتیپ اوتوریپدیلار. اتفاقا شو واقعه ده سرتیپ فضل الله زاهدی کوموش دپه ده دی، شخص اؤزی نظامی لارا و توپچی لارا فرمان بریپ و اوبا کیشی لرینه ده قورقمانگ دییپ الينه مسلسل آلیپ ایکی مرتبه تام نینگ اوستونه چیقیپ یاغی لارغا مسلسل ياغديرماغينا باشلادی. توپچی نظامی ده توپ آتماغینا باشلاديلار. شول حال توپونگ گوله سی یاغی لار آراسیندا دوشوپ بیر ناچه سینی یارالی مجروح و بیر ناچه سینی اؤلدوريپ یورکلرینه قورقی سالیپ ایکیندیدن سونگ کوموش ډپه اوباسینا هیچ بر ضرر يتره بیلمانی ایزلارینا بیری قالمانی دارغاپ گیتدیلر. شول گونونگ ارتیری خوجه نفس طرفیندان قشون گلمه گینه باشلادی. ارتيردن آغشام غاچا اوجی کیسلمانی و ایزی اوزولمانی، گلن لریندن سونگ کوموش دپانینگ آشاق ایلری چتینه جنوب غربی ده، اوردوگاه قوروپ شامگاه و صبحگاه اوقیپ موزیک اوروپ گیجه سی ساعت یدی دن سونگ اؤيدن چیقماق قاداغان ديپ جار چکدیریپ ساعتينی کرنای و سرنای بیلن اعلام اتدیلر. شول وقتدا دولت نینگ ینه جنگی و کامیوننی بولمانلیغیندان هر یرگه اوغراجاق بولسا آرابا ییغناپ هر بیر گرک یاراغینی و آذوقه سینی آرابالارغا يوکلاپ حرکت ادری. بو كوموش دپا گلیپ یاتان قشون اترک بویلارينا آيلانجاق بولوپ کدخدا آق ساقال لار وسیله سی بیلن بیر ناچه یوز آرابا ییغناپ بولان گرک یاراغینی و سولسات قورخانه سینی یوکلاپ اترک ساری حرکت اتدیلر. سنگر تپه و پورسی آقين اوستوندن اترک گه باریب آیلانیپ آلتين توقماق يوقار سیندان آیلانیپ اؤرولیپ کوموش دپه اوباسینا گلدیلر. اوندان سونگ کو موش دپه اوباسی نینگ دؤرت طرفیندا ایکی طبقه بورج «دینگ» سالدیلار. شو برج لاردا، قالان نظامی لاردا يرله شیپ و حاجی محمد حاجی خوجایین نینگ ایکی مرتبه تامینی اداره ادیپ حکومت نظامی بولوپ قانون مملكتی ترکمن لرگه يورد بردیلر.

دولت علیّه ایران ترکمن صحراغا سنۂ بیر مونگ اوچده (۱3۰۳) تسلط کامل تاپدی، تاپاندان سونگ فراغت چیلیق آسوده چیلیق بولدی که سن نیرأک باریارسینگ دیین بولمادی. ترکمن اوروغلاری نینگ آراسینداقی بیر-بیرینه ستم لیک ادیپ ستم اتمه لری-ده ترکمن لرینگ حکومتلی بولماغی برکتیندن آرادان آیریلیپ، قورت بیلن قويون بیر یردن سوو ایچدی.

الغرض آنا گلدی آج وگو کی صوفی و اویلوق خان اترک- گرگان يموت لاری نینگ آخرقی خان لاری، کوموش دپا حمله قیلیپ آلا بیلمأنی قشون لاری ایزلارینا اؤورولیپ گیدنلریندن سونگ یوقاری گیدیپ اترک دن گچیپ اورسيت گه چیقدی لار. اوندان، خان لاری اورس لار توتوپ عشق آبادغا التيپ ساقلاپ، ایزلارینا گتیردیلر. موندان سؤنگ بو خان لار آشاقدان گیزلی استرآباد حکومتی سرهنگ احمد خانی گؤروپ اظهار اطاعت ادیپ گوکی صوفی آق آتابای نینگ آخرقی خانی گنبد قابوس غا گلیپ یورت توتدی.

اوندان سونگ سنۂ بیر مونگ اوچ یوز ییگریم هجری شمسی ده (۱۳۲۰) روس لار- شوروی لارینگ جنگ دوم جهانی دا ایرانا گلن لرینده بو گوکی صوفی مذکوری، باسماچی لارا نصیحت اتدیرجک بهانه سی بیلن، عشق آبادا آلیپ گیتدیلر. شو گیدیشینه گیتدی، اویلوق خان قوجوق نینگ آخرقی خانی -دا «قازیقلی غا» گؤچوپ گلیپ مکان توتوپ قالیپ بیر ناچه مدت دان سونگ عمر سوروپ وفات تاپدی.

جعفربای خانی نینگ آخرقی خانی آناگلدی آج -دا آلتين توقماق نینگ یوقار یانیندا قورت اینمز دپانینگ یانیناگلیپ اؤی تؤتؤپ اوتوربردی.

مؤندان سونگ بیر ناچه وقت فراغت چیلیق بیلن گچریپ بصیرآباد سلاخ غا-دا قاتناماغينا باشلادی، و سرهنگ احمد خان حکمران ترکمن صحرا بیلن – ده ساتاشيپ و امينه لرده اؤیونه باریپ گلردی.

بو آناگلدی آج نینگ بیر اوغلى باردی: چوپان آدلی. همیشه آطلی، یاراغلی گزردی و سلاخ غا باریپ دنگ دوش لاری بیلن ساچینی سیردیریپ اوتيرقا قويون چوپانی یؤرتیپ یانیغا گلیپ دییدی: آغا شو وقت بیر نظامی گلیپ مانگا دییار توقلی بر دییپ، منده دییدیم قویونینگ ایه سی بار، اوندان اجازه سوراین، اگر بر دییسه بره یین، اوندا-دا سؤزومگه باقمانی قویونینگ ایچینه گیریپ توقلی توتوپ دور. چوپان خان، بو سؤزنی قویون چوپانیندان اشيدندن سونگ ساچینی چالا چولا سیردیریپ، اونونگ اؤزی نیره ده؟ دییپ چوپان بیلن قایدی بردی، گلیپ گؤرسه بیر نظامی بیر تو قلی نی آلیپ دور. اول وقت چوپان خان، نظامی غا دییدی: سن آغا نأمه ادیپ دورسینگ، قويون ایه سیز می؟ توقلی نی یرینده قوی، اولچاق، شو وقت نظامی يوقومسیز جواب بردی. نظامی نینگ جوابی چوپان خانغا قاتی آغیر دگیپ، بیلیندن موزدورینی چیقاریپ نظامی نینگ سوره مانگلایندان اوردی. نظامی در حال وقت برمأنی جان بردی. چوپان خان مؤندان سونگ دورمانی قؤيؤن لارینی ییغناپ قويون چوپانغا سوردوریپ اوغرابردی. بو واقعه نی تیز لیکده گیدیپ آناگلدی خانغا بیلدیردیلر، اتفاقا آنا گلدی خان -دا شو گونی کوموش دپا باریپ کوموش ډپانینگ يوقار چتینده سرهنگ احمد خان بیلن گوررونگ ادیپ اوتیردی. آناگلدی خان بو سؤزی اشیتگچ بير بهانه بیلن سرهنگ احمد خانینگ یانیندان قایدیپ تیزلیکده اوباسينا باردی، گؤرسه بو اتفاق بولوپدیر، تقدیر شئیله میش دییپ اؤتؤربردی.

بو واقعه دان سونگ دولتی لر بیلن بیر ناچه مدت آرا قاتناشیق کسیلیپ قاچاغراق، خبردارراق بولوپ گزی بردی. شول آرادا، استوار «ملاحسین نیازی» اورتا دوشوپ، سرهنگ احمد خان بیلن ينه آراقاتناشيق اتمه گینه باشلاديلار. آراقاتناشيق بولاندان سؤنگ آنا گلدی آج، استوار ملاحسین نیازی غا جانی بیلن اینانیپ آتا اوغول بی خیال بولوپ گزی بردیلر. گونلرده بیر گون آناگلدی آج آطلی لاری بیلن قارغى اوباسینا گلیپ ساتاشیپ نهار اییپ، گون اورتان دوشلاپ اؤتؤرشیپ گوررونگ ادیپ اؤیله نمازینی اوقیپ، آنا گلدی آج اؤیونه قايتماقچی بولاندا، ملاحسين نایب نیازی -دا يولغا سالايين دییپ آطلانيپ آنا گلدی آج بیلن همراه اوغراپ قارغى اوباسی نینگ قایراسیندان یاغشی سایلانان لاریندان سونگ ایزلاریندان گلیان امنیه لر، آناگلدی آج و آطلی سینی و قارشی بولانینی بیردن تفنگ اوردیلار. شول حال آنا گلدی آج و آطلى لارينا هلاک گوله دگیپ، آطلاریندان ییقیلیپ شهیدلیک مرتبه سینه یتیشدیلر.

شو آئناگلدی آج نینگ اؤلمک لیگی بیلن جعفربای اؤروغی نینگ خانی، خانلیغی سؤنگلادی. آننا گلدی آج دان سونگ ایران جعفربای لارینا خانليق ادن بولمادی.

والسلام

*یوقارداقی تکستی آرنه گلی «تورکمنلر تاریخی» کتابیندان آلیپ « وورد» فورماتینا گچیریپ دیر.

*-ص ۱۹۹ تا ۲۰۷ و ص. ۲۰۷ دن تا ص. ۲۱۱ - بو صاحیپا تورکمنلر تاریخی کتاب ینگ سونگقی صاحیپاسی

آلینان یر: گفتمان ترکمنها بلوگی

https://turkmentalk.wordpress.com/2019/11/02/%d9%85%d8%b1%d8%ad%d9%88%d9%85-%d9%85%d9%84%d8%a7-%d8%b9%d8%a8%d8%af%d8%a7%d9%84%d8%ba%d9%81%d9%88%d8%b1-%d8%a2%d9%87%d9%86%da%af%d8%b1%db%8c-%d9%86%db%8c%d9%86%da%af-%db%8c%d8%a7%d8%af%d9%84%d8%a7/#more-26681

توافقنامه ده ماده‌ای ترکیه وروسیه درباره شمال سوریه

سایت ایران امروز  23.Okt2019: متن کامل توافق ترکیه و روسیه درباره شمال سوریه به زبان انگلیسی منتشر شده است. ترجمه‌ این توافق‌نامه به شرح زیراست:

۱- دوطرف بر تعهد خود برای حفظ اتحاد سیاسی و تمامیت ارضی سوریه و محافظت از امنیت ترکیه تأکید کردند.

۲- آنها بر عزم خود برای مبارزه با تروریسم در تمامی اشکال و جلوه‌های آن و جلوگیری از برنامه‌های تجزیه‌طلبانه در شمال سوریه تأکید کردند.

۳-دراین راستا،وضعیت فعلی ایجاد شده درمنطقه عملیات «چشمه صلح» شامل تل‌ابیض ورأس العین به عمق ۳۲ کیلومترحفظ خواهد شد.

۴- هر دو طرف اهمیت توافق آدانا را تأیید می‌کنند. دولت روسیه، اجرای توافق آدانا را در شرایط فعلی تسهیل خواهد کرد.

۵- از ساعت ۱۲:۰۰ ظهر تاریخ ۲۳ اکتبر ۲۰۱۹، پلیس نظامی روسیه و نیروهای حفاظت مرزی سوریه وارد سوی سوری مرز ترکیه -سوریه، در خارج از منطقه عملیات چشمه صلح خواهند شد تا خروج عناصر YPG و سلاح‌های آنها تا عمق ۳۰ کیلومتری از مرز ترکیه-سوریه را تسهیل کنند که این مسئله باید در ۱۵۰ ساعت آینده نهایی شود.

۶- همه عناصر YPG و سلاح‌های آنها از منبج و تل‌رفعت خارج خواهند شد.

۷- هر دو طرف تدابیر لازم را برای جلوگیری از نفوذ عناصر تروریست به کار خواهند بست.

۸- تلاش‌های مشترک برای تسهیل بازگشت پناه‌جویان به شکلی ایمن و داوطلبانه انجام خواهد شد.

۹- یک ساز وکار مشترک نظارتی و راستی‌آزمایی برای نظارت بر اجرای این تفاهم‌نامه وهماهنگی‌ها برای آن تشکیل خواهد شد.

۱۰- دو طرف تلاش‌های برای یافتن یک راهکار سیاسی ماندگار برای پایان دادن به درگیری‌های سوریه در چارچوب روند آستانه را ادامه خواهد داد و از فعالیت کمیته قانون اساسی حمایت خواهند کرد.

منبع: حبرگزاری فارس

اردوغان: با پوتین به توافقی تاریخی درباره سوریه دست یافتیم

«رجب طیب اردوغان» رئیس جمهور ترکیه در کنفرانس خبری مشترک با «ولادیمیر پوتین» رئیس جمهور روسیه گفت که در این دیدار بر توسعه روابط دوجانبه و افزایش حجم مبادلات تجاری و استفاده از ارزهای دو کشور تاکید شد.

به گزارش تی‌آرتی، وی که در سوچی روسیه صحبت می‌کرد، افزود: « تلاش می‌کنیم تمامیت ارضی سوریه حفظ شده و هیچگونه چشم طمعی به اراضی سوریه نداریم.»

رئیس جمهور ترکیه اضافه کرد: «از چندین سال پیش حداکثر تلاش خود را برای ایجاد راه‌حل های ریشه ای برای بحران سوریه به کار بستیم.»

وی گفت: «به دنبال تقویت شرایط کنونی در ادلب و حمایت از زیرساخت‌ها در این منطقه برای تقویت امنیت هستیم.»

اردوغان اضافه کرد که در دیدار با پوتین عملیات چشمه صلح و اهدافش در پاکسازی مرزها از تمامی گروه‌های تروریستی تشریح شد.

رئیس جمهور ترکیه گفت: « در این دیدار به توافقی تاریخی برای جلوگیری از گسسته شدن اراضی سوریه دست پیدا کردیم و اسنادی را با روسیه امضا کردیم که بر اساس آن، گروه‌های تروریستی از تمامی مرزهای منطقه امن تا عمق ۳۰ کیلومتر طی ۱۵۰ ساعت عقب نشینی کنند که این عقب نشینی شامل تل رفعت و منبج به طور کامل نیز می‌شود.»

اردوغان در ادامه اضافه کرد که سران ترکیه و روسیه امیدوار هستند که صلح و ثبات به سرزمین‌های سوریه بازگردد.

رئیس‌جمهور ترکیه روز چهارشنبه ۱۷ مهر از آغاز عملیات نظامی جدید این کشور در شمال سوریه خبر داد. وی اسم رمز این عملیات را «چشمه صلح» عنوان کرد و مدعی شد که مأموریت نیروهای مسلح ترکیه  «ممانعت از ایجاد گذرگاه تروریستی در طول مرزهای جنوبی» است.

«مایک پنس»، معاون رئیس‌جمهور آمریکا نیز پنجشنبه (۲۵ مهرماه) اعلام کرد آنکارا و واشنگتن به توافقی برای برقراری آتش‌بس پنج روزه درشمال سوریه دست پیدا کرده‌اند.

پنس که در ترکیه در کنار پامپئو حضور داشت گفت: «توقفی در عملیات نظامی برای ۱۲۰ ساعت برقرار خواهد شد و همزمان، ایالات متحده خروج نیروهای ی.پ.گ را از مناطق مورد نظر در منطقه امن تسهیل خواهد کرد. بعد از اتمام این مرحله، ترکیه موافقت کرده که آتش‌بس را دائمی کند.»

معاون رئیس‌جمهور آمریکا گفت که دولت آمریکا هم متعهد شده تحریم‌ها علیه ترکیه را اعمال نکند. او گفت بعد از برقراری آتش‌‌بس دائمی، آمریکا تحریم‌های اعمال‌شده را پس خواهد گرفت.

 پوتین: با ترکیه برای حل درگیری‌ها در مرز سوریه توافق کردیم

رئیس‌جمهور روسیه بعد از دیدار با همتای ترکیه‌ای خودش در شهر بندری سوچی خواستار احترام به تمامیت ارضی سوریه شد.

به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری فارس، «ولادیمیر پوتین»، رئیس‌جمهور روسیه بعد از دیدار با همتای ترکیه‌ای خود گفت که با رئیس‌جمهور ترکیه بر سر حل و فصل درگیری‌ها در مرز ترکیه و سوریه به توافق دست یافته است.

پوتین گفت که بعد از همکاری طولانی تصمیمی برای حل و فصل مسئله مرز ترکیه و سوریه گرفته شده است.

رئیس‌جمهور روسیه گفت: «ما معتقدیم که تحولات میدانی نباید بر کمیته قانون اساسی سوریه اثر بگذارند.»

او همچنین گفت که از جامعه بین‌المللی می‌خواهد از بازگشت آوارگان حمایت کند. پوتین گفت: «آوارگان باید در اسرع وقت به سرزمین‌هایشان برگردند.»

پوتین دربخش دیگری ازسخنانش گفت مهم است که تروریست‌ها از عملیات نظامی ترکیه درسوریه سوءاستفاده نکنند. او گفت که «حضور نظامی غیرقانونی» در سوریه باید پایان یابد.

http://www.iran-emrooz.net/index.php/news1/81289/

متن سخنرانی دبیرکارگروه رفع تبعیض ملی درشورای مدیریت گذار

متن سخرانی خانم ناهید بهمنی دراجلاس دو روزه برای اعلام موجودیت شورای مدیریت گذار

  ‎با سلام خدمت حضار عزیز، خانم ها و آقایان   

‎من به عنوان دبیر کار گروه مساله تبعیض ملی درایران اینجا درخدمت شما هستم. ممکن است درحدی تئم سخنان من با دوستانی که اینجا آمدند و سخنرانی کردند یک کم فرق داشته باشد. اما به هرحال من بیشتر تکیه میکنم روی معرفی کار خودم و کار گروهی که به این مساله معین اختصاص پیدا کرده بود.

 "استراتژی شورای مدیریت گذار" - ‎سعی میکنم درهمان غالب درمورد تبعیض ملی درایران صحبت کنم.

رژیم های متوالی حاکم درایران در٩٠سال گذشته با نگاه و سیاستی آپارتایدی وتبعیض آمیز موقعیت پایین تری را از نظر سیاسی، اقتصادی واجتماعی به ساکنان واتباع ملیتها واقوام گوناگون درپهنە چند فرهنگی کشور ایران بخشیدەاند. باید به یاد داشت ایران از ملیتها و اقوام مختلف تشکیل شده است که مجموعه آنها ملت ایران را تشکیل میدهد. سالها پیش در دهه های پنجاه و شصت میلادی بسیاری از کشورهای استعمارگر بخش قابل توجهی از اختیارات خود را به مردم مستعمرات خود تنفیذ کرده اند، چگونه می شود دریک کشور ودریک واحد جغرافیایی شاهد بی حقوقی وبی اقتداری مردمانی با زبان وفرهنگهای گوناگون بود که بیش از نیمی از جمعیت را دراین کشور تشکیل می دهند.

   ‎ایده ی قدرت متمرکز سیاسی دریک کشور آن هم دریک چند ملیتی ترین کشور خاورمیانه موضوعیت تاریخی خود را از دست داده است. ساکنان مناطقی که سالهای سال تبعیض وار حق ارتقا بمقامات مملکتی را نداشتەاند، درمدیریت و اقتصاد که از مبانی اداره ی جامعه مدرن است. جایی را حائز نشده است درتوسعه و عمران و سرمایه گذاری، کمترین فرصت ها را در دست دارند. درپذیرش دانشگاهی و تحصیلات عالیە به سبب رویکردی امنیتی، کمترین آمار از گزینش وشرکت را دارا هستند. اما در پُر کردن سلول های زندان و شکنجه گاههای رژیم سهم اعظمی دارند. پیامدها و عواقب دیرینه ی ستم ملی و نیز نیل به مشارکت همگانی، به عقیده ما به شهادت تاریخ ، نهادها ومجالس محلی را که به درست در اسناد شورای مدیریت گذار از آن سخن گفته است، ارگان های مدیریت محلی هستند که تقسیم قدرت را به طور متوازن درمیان مردمان این سرزمین ها سازمان می دهد و درجه بالایی از دخالت درسرنوشت خود را فراهم کرد است وازجوانب تبعیض آمیز وموقعیت درجه دوم انها می کاهد. و نهایتا رابطه حکومت و مردم را بهم نزدیکتر می کند. نقش وسیعی از کشورهایی در دنیا ازاین سیستم بهره می جویند که مشکلی را نه برای حکومت درمرکز و نه مردمان مناطق مختلف سبب نگشته است، بلکه موارد تاریخی بسیاری نشان می دهد که دراین کشورها گونه ها وفرهنگهای غیرهمواره هم زیستی مسالمت آمیزرا بر جدایی ترجیح داده اند. باید بگویم سیاست عدم تمرکز درکشورهای مختلف، فلسفه خاص خود را دارد. درایران بدون شک از نظر ما ابزاری است، نه برای تفرقه و جدایی بلکه برای حفظ وحدت ملی.(کف زدن حضار)  

  ‎ ممنوعیت آموزش به زبان مادری که یکی دیگر ازجلوە های تبعیض آمیز ستم ملی درکشور ایران است، درقرن بیست و یک نقیصه ی بزرگی است که نه تنها درآموزش، بلکه درسیاست اجتماع و نیز در روان و رفتار قربانیان این امر ناهنجاری هایی ایجاد می کند ودرتمام مراحل زندگی اجتماعی پذیرش موقعیت پایین تر را به این گروه تحمیل می کند. حق دسترسی به آموزش به زبان مادری یک خواست اولیه ی انسانی درجوامع متمدن دنیاست که متاسفانه درکشور ایران درخواستش با سرکوب با تبعات محرومیت زای اجتماعی و بگیر و ببندهای زیادی مواجه است.

  ‎پایمال کردن حق اولیه واجتناب ناپذیر دموکراتیکی است که درطول زمان به ژنوساید فرهنگی انجامیدە است. مشاهدە می کنیم حتی درکشورهای متمدن میزبان ما تبعیدیان، زنده نگه داشتن زبان مادری امر قابل توجهی است وبرایش بودجه و نیرو صرف می کنند تا به ارزشهای فرهنگی ما بی قدری نشده باشد و کودکانمان با همەی پیامدهای روانی و اجتماعی این کمبود، درجوامع غیر بومی مواجە نشود. متاسفانه سخن ازاین تفاوت ها و تبعیضات در نگاه و افکار عمومی تاسف انگیز تر ازهمه در تلقی روشنفکران و بخشی از سیاسیون ایرانی که مدعی پیروی از داده های جهانی حقوق بشری هم هستند، به تابویی امنیتی بدل شده است که تجسس و پیگیری درمورد آن ابدا مصلحت نیست ومرتبا ما فعالین کسب حقوق ملی درایران قبل از اینکه فرصتی یافته تا از خواسته های حقوق بشری خود بنویسیم و بگوئیم، پیشتر با برچسب وانگ شناخته شدەی تجزیه طلبی از هر نوع بحث وجدل متمدنانه در روشنگری این مسائل درمقابلمان حذر می شود.

  ‎این خوانش ودرمواردی این یورش بی اساس آنچنان به نرم مامور دیالوگ و ترویج بدل گشته است که همواره ما را به ناگزیر، وطرف مقابل را عمدا از اصل موضوع و انسان مداری اندیشەمان دور نگە می دارد ونتیجه یک بحث واقعی اجتماعی و راە حل پذیر، متاسفانه در دوطرف ماجرا را بدون پیش روی دراین مساله بغرنج همچنان به ناحق درموقعیت مدعی و متهم قرار می دهند، وعاملان و تولید کنندگان این تفکر تفرقه افکنانه و خصمانه را خشنود از این وضع می کند.

  ‎ازاین هم فراتر، دربسیاری موارد به محض شکل گیری نهادی که درآن چهره های فعال اتنیکی همکاری می کنند، کلیت تشکل مربوطه را همواره زیر سوال می برند و مورد اتهام پرخاشگری قرار می دهند وبه آن با دیده ی بی اعتمادی می نگرند. درحالی که درهرکجای دیگر دنیا، شکل گیری این چنین ارگانیزاسیون های چتر مانند ازهر تیره و تباری مایه خشنودی است. تمایل و اعتماد را برای یک کار جدی اثر گذار بیشتر می کند، نه اینکه با شکاکیت و شایعه پردازی های بی اساس مانع تلاش راه پیش روی شوند.

   ‎متاسفانه این روزها شورای نو بنیاد مدیریت گذار هم از این پرخاش و تهمت ها و اعلام عدم همکاری ها گویا به سبب هم صدایی و مشارکت ما فعالین و سخنگویان ستم ملی با این تشکل از زیر ضرب این تهمت ها و شایعات درامان نمانده است، تاجایی که بودن ما را دراین همکاری با شورا بر نتابیده وآن را دلیلی برای کار نکردن و دوری جستن خود ونه پیوستن شان به این تشکل اعلام کردند. دراین حالت، دگر بار کوشندگان غیرفارس زبان به پاشنه آشیل، وحدت و ادامه کاری اپوزیسیون مورد مزمت قرار می گیرد و دیوارشان کوتاه تر از هر جریان خود محور ناسازگار و بی ریشەای است.

‎ به قول حافظ در دایره قسمت اوضاع چنین باشد این چنین از شاید با وجود از سر گذراندن طولانی ترین تبعیدهای تاریخ مُدرن هنوز اندر خم یک کوچه ایم. دگر مساله آنکه، با وجود اینکه دراسناد دیدگاهی شورای مدیریت گذار نامی از سیستم فدرالیستی درایران آینده نیامده است، اما بخش قابل توجهی از خواست های حقوقی، مدیریتی و فرهنگی ملیتها و اقوام ایران دراین داده ها در نظر گرفته شده است. با این وجود، من و همکارانم درکار گروه تبعیض ملی باورمند به یک نظام فدرالی درایران چند ملیتی هستیم، سیستمی که با رد تمرکز گرایی وبا تقسیم قدرت متوازن، بالانس هم زیستی مسالمت آمیز را فراهم می کند و هم مانع تمرکز و هم مانع جدایی است.

   ‎اما این عطف توجه شورای گذار به موارد تبعیض ملی دراسناد پایەای اش، به این عطف توجه باید دست مریزاد گفت. اقدامی که درفرهنگ سیاسی و اپوزیسیون ایرانی در تبعید چندان آسان و قابل هضم نیست. زمینه همکاریمان را ما با این نهاد، این چنین مصوباتی را فراهم کرده است. اقدامی که بازتاب تنوعات و تکثرات جامعه ایران را می نمایاند.

   ‎امید است بتوانیم درآینده سبب جلب اعتماد و پشتیبانی وسیع تری از سیاست ها و پروژە های شورا از طرف گروه ها و فعالین وتوسعه دامنەی همکاری های بیشتری با شورای مدیریت گذار بشویم. سیستم عدم تمرکز حکومتی درایران رنگارنگ، امر نهادینه کردن دموکراسی را امکان پذیرتر می کند. رابطه دولت و مردم را بهم نزدیکتر، وثبات و امنیت را تا درجات زیادی تضمین می کند و امر دخالت در سرنوشت خود را به گونه ای برابر با همگان ممکن می کند. ایران دموکراتیک و سکولار آینده نمی تواند به این ستم ها بی توجه باشد. بلکه هر گونه دیموکراتیزه کردن سیستم ادارەی امور و سیاست درایران، از راه تامین حقوق ملیت ها و رفع تبعیض های گوناگون ملی، جنسیتی، دینی، عقیدتی و غیره است.

‎کار گروه رفع تبعیض ملی در راستای زدودن این تفاوت ها کار می کند و نهایت تلاش های ما به عنوان فعالین شورای مدیریت گذار برای جامعەای آزاد، دموکراتیک و سکولار است.

بما به پیوندید

 لندن ، هشتم مهرماه ۱۳۹۸ - ۲۹ سپتامبر ۲۰۱۹ 

اطلاعیه برای اعلام برنامه تدارکاتی در راه اعلام موجودیت شورای مدیریت گذار

آغاز فعالیت رسمی شورای مدیریت گذار

هم میهنان گرامی،

شورای مدیریت گذار در روزهای ۲۸ و ۲۹ ام سپتامبر برابر با ششم و هفتم مهر ماه، طی مراسمی در ” امپریال کالج شهر لندن “فعالیت رسمی خود را شروع خواهد کرد.این مراسم توسط شبکه های بزرگ تلویزیونی و رسانه های اجتماعی  پوشش داده می شود .

شورای مدیریت گذار چتری است فراگیر برای همه ایرانیانی که با وجود تعلق به افق های سیاسی و فرهنگی متفاوت، خواهان گذار بدون قید وشرط از جمهوری اسلامی هستند و دل درگروی استقرار آزادی، دموکراسی و حقوق بشر در کشور عزیزمان دارند.

 برای آشنایی بیشتر با دیدگاه های شورای مدیریت گذار، سه سند پایه ای که استراتژی، رویکردهای سیاسی و بنیان های ارزشی  ان را توضیح میدهد، در اختیار شما قرار می گیرد.

محل برگزاری مراسم

Imperial College London

Skempton Building

South Kensington Campus

London

SW7 2AZ

زمان: شنبه از ساعت ۱۶ تا ۲۰  ویکشنبه از ساعت ۱۰تا۱۴

اسناد سه گانه شورای مدیریت گذار

شورای مدیریت گذار از جمهوری اسلامی به دموکراسی درایران، درآستانه برگزاری همایش اعلام موجودیت، اسناد سه گانه زیر را به عنوان مبانی فعالیت و بنیان های ارزشی و استراتژی خود منتشر کرده است.

سند شماره ۱

ضرورت شکل گیری اتحاد گسترده ملی

و تشکیل شورای مدیریت گذار از جمهوری اسلامی به دموکراسی درایران

هم میهنان عزیز  

میهن ما ایران بار دیگر در موقعیت تاریخی خطیری قرار گرفته است.  نیازی به توصیف این واقعیت فاجعه بار نیست که چهار دهه حکمرانی جمهوری اسلامی با زیر پا نهادن آرمان های آزادی خواهانه وعدالت جویانه مردم، به جز خودکامگی سیاسی، فساد سازمان یافته، فروپاشی اقتصادی و گسترش فقر و انواع تبعیض و نابرابری های اجتماعی، حاصلی در بر نداشته و بی کفایتی حاکمان نه تنها به نابودی منابع ملی انجامیده، بلکه کشور و تمدن کهن سال ما را با ابربحران های مهلک روبرو ساخته است.

  چهل سال است که با سرکوب آزادی های مدنی و سیاسی و در غیاب انتخابات آزاد و گردش دموکراتیک قدرت، کاردانان و دلسوزان جامعه یا به کنار رفته و در گوشه زندان ها مانده و یا از وطن تارانده شده اند، تمام مسئولیت های کلیدی و ارکان اداره کشور در انحصار یک جمع ثابت چند صد نفره قرار گرفته و استفاده ابزاری از دین و نقض استقلال قوای سه گانه با انحصار قدرت در دست نهاد غیر پاسخگوی ولایت فقیه، اصل حاکمیت ملی را پایمال کرده است.

از سوی دیگر ماجراجویی های هسته ای و سیاست خارجی نابخردانه و ستیزه جویانه مبتنی بر صدور انقلاب اسلامی و شیعه گستری در منطقه، کشور ما را درگیر انواع تحریم ها و انزوای بین المللی ساخته، منافع ملی ما از دریای خزر تا خلیج فارس را به تاراج بیگانگان سپرده و با کشاندن پای قدرت های بزرگ به منازعات منطقه ای، زمینه باج خواهی آنان را فراهم کرده است.

 اکنون جامعه سیاسی و افکار عمومی ایرانیان به این نتیجه رسیده که رژیم جمهوری اسلامی با نابود کردن همه فرصت های چند ده ساله ای که مردم ما صبورانه برای اصلاح امور در اختیار آن قرار دادند، در کلیت خود  دچار انسداد ساختاری و فاقد ظرفیت اصلاح پذیری و در مسیر فروپاشی است.

 اعتراضات گسترده دی ماه ۹۶ و اعتصاب ها و نافرمانی های مدنی مستمر و روزمره ای که در جای جای میهن ما سر بر می آورد، نشانه های امید بخشی از نیرویِ عظیم تغییر است که در بطنِ جامعه می جوشد و در شرایط خلاء سیاسی ناشی از ناکارآمدی حکومت و فقدان یک اپوزیسیون دارای برنامه و اراده سیاسی لازم برای ایجاد ساختار جایگزین، می تواند جامعه و میهن ما با آسیب های بیشتری روبرو شود. 

احساس خطر، دغدغه خاطر همه ایرانیانی است که به راه حل می اندیشند. به باور ما دموکراسی مهمترین نیاز ایران برای چاره اندیشی ملی در جهت غلبه بر بحران ها و حرکت به سمت توسعه و  رفاه اجتماعی است و در چنین شرایطی هیچ فرد، حزب و یا گرایش سیاسی به تنهایی قادر به گشودن راه نجات کشور از وضعیت کنونی نخواهد بود.

از همین رو شکل گیری یک اتحاد بزرگ ملی برای آزادی و دموکراسی امری حیاتی و عاجل است. تنها با چنین اتحاد بزرگی که آرزوی دیرینه مردم و جامعه سیاسی ایران است، هدایت اعتراضات سازمان یافته و مبارزات ساختارمند و خشونت پرهیز تا تسلیم  نظام حاکم به خواست مردم برای  واگذاری قدرت و تشکیل مجلس موسسان منتخب برای جایگزینی یک نظام سیاسی دموکراتیک میسر است.

برای نیل به چنین اتحادی که دربرگیرنده فعالان همه گروه های اجتماعی و احزاب و گرایش های سیاسی و فرهنگی و اتنیکی دموکرات و آزادیخواه کشور خواهد بود، تعهد به چند اصل بنیادی یعنی: حفظ یکپارچگی ملی و تمامیت ارضی ایران، دموکراسی پارلمانی مبتنی بر جدایی دین از دولت و اعلامیه جهانی حقوق بشر و کنوانسیون های ضمیمه آن الزامی است.

 برای پیشبرد این مهم همچنین به تشکیل یک شورای مدیریت دوران گذار نیاز است تا بتواند با اعتماد و پشتیبانی عمومی و با همکاری احزاب و سازمان های سیاسی اپوزیسیون و دیگر مبارزان راه دموکراسی در داخل و خارج از کشور، برپایه اصول یاد شده  و با برنامه و استراتژی مشخص، مدیریت این مسیر را بر عهده گیرد.

سند شماره ۲

رویکردها و بنیان های ارزشی مشترک شورای مدیریت گذار

بن بست حاکمیت دینی ومجموعه شرایط سیاسی و اجتماعی ایران، گذار از نظام جمهوری اسلامی و برپایی یک نظام  دموکراتیک را به ضرورتی ملی تبدیل کرده است. هدف مشترک ما در این راه  دستیابی به آزادی، دموکراسی، عدالت اجتماعی، رفاه و امنیت از طریق  تقویت وگسترش و وحدت بخشیدن به جنبشهای اجتماعی و مبارزات مدنی و خشونت پرهیز خواهد بود.

برای  هدایت سیاسی و به فرجام رساندن این مبارزات، همبستگی و هم آوایی گسترده همه نیروهای دموکراسی خواه، کنشگران سیاسی، رهبران مبارزات میدانی، کوشندگان عرصه های فرهنگی، علمی و اجتماعی  کشور و تلاش مشترک برای پیشبرد مناسب ترین شکل مدیریت دوران گذار ضروری است.

پیشبرد این وظیفه کلان ملی و فرا حزبی، بویژه با توجه به تکثر و گونه گونی اجتماعی و سیاسی در کشور،  ایجاب می کند مدیریت گذار خصلتی پلورالیستی و فراگیر داشته باشد و شرکت کنندگان در آن به گذار از نظام  جمهوری اسلامی به نظامی دموکراتیک، سکولار و مبتنی بر اعلامیه جهانی حقوق بشر، حفظ تمامیت سرزمینی و یکپارچگی کشور ایران متعهد باشند. همچنین تعیین تکلیف مواردی مانند نوع  و ساختار سیاسی نظام آتی را به مجلس مؤسسان پس از جمهوری اسلامی به عنوان تجسم واقعی اراده آزاد مردم واگذارند. مجلس مؤسسانی که از طریق انتخاباتی آزاد، رقابتی و منصفانه تشکیل شود، قانون اساسی جدید را تدوین ‌کند و آن را برای تصویب نهایی در یک همه پرسی عمومی به رای مردم گذارد.

ما در راستای دستیابی به آرمان های تاریخی مردم ایران و نیل به اهداف مشترک، در بیانی روشن و موجز، اعتقاد و پایبندی خود را به رویکردها و بنیان های ارزشی زیر اعلام می داریم و آن را جهت تکمیل و تدقیق پیشنهاد می کنیم. باشد که با مشارکت گسترده کارشناسان، صاحب نظران و کنشگران سیاسی این سند بتواند نه تنها میثاقی مشترک و ناظر بر رویکردهای شورای مدیریت گذار از جمهوری اسلامی، بلکه بخشی از ارزش هایی باشد که در تدوین قانون اساسی جدید ایران توسط مجلس موسسان آینده مد نظر قرار گیرد:

 الف- حقوق و آزادی های اساسی شهروندان ایران

پذیرش اعلامیه جهانی حقوق بشر و کنوانسیون های  ضمیمه آن به عنوان مبنای حقوق و آزادی های اساسی شهروندان ایران و تدوین قوانین مدنی و کیفری و آیین های دادرسی.

برابرحقوقی کامل جنسیتی و پای بندی به اجرای کامل کنوانسیون رفع تبعیض از زنان.

تضمین حقوق کودکان بر اساس کنوانسیون بین المللی حقوق کودک و برقراری همه گونه حمایت های حقوقی مناسب قبل و بعد از تولد.

·          حقوق برابر همه شهروندان در مقابل  قانون و برخورداری از فرصت های برابر در زندگی اجتماعی و سیاسی صرف نظر از تعلق های اتنیکی و قومی، جنسیتی، زبان، رنگ، موقعیت اجتماعی، عقیده، مذهب و باور دینی یا عدم باورمندی به ادیان و گرایش جنسی.

آزادی وجدان به عنوان شاخص ترین خصلت آزادی انسان، مصون از هرگونه تفتیش و اجبار و بر اساس آن آزادی عقیده و اندیشه. تضمین حقوق وآزادی های اجتماعی از جمله حق انتخاب نوع پوشش.

تضمین آزادی فعالیت احزاب و جمعیت ها و حق تشکل یابی سیاسی، سندیکائی و صنفی، پایبندی به  حق اعتراض و اعتصاب و موجودیت نهادها و تشکل های مستقل مدنی به عنوان اهرم های اصلی استقلال شهروندان از اراده سیاسی حاکم و شرط تامین همبستگی اجتماعی.

پایبندی به جریان آزاد اطلاعات، آزادی بیان، نشر و خلق اثار هنری و حضور نیرومند رسانه ها و مطبوعات مستقل به عنوان پایه ای اساسی در برقراری دموکراسی.

 نفی کامل شکنجه و مجازات‌های خشن و غیرانسانی، لغو مجازات اعدام و منع کاربرد هرگونه خشونت جسمی و روانی از سوی ارگان‌های اطلاعاتی و امنیتی و ضابطان دادگستری.

مخالفت با هر گونه برخورد انتقام‌جویانه. تعقیب و مجازات کسانی که در گذشته به حقوق مردم تجاوز کرده‌اند بر اساس عدالت قضایی و در چهارچوب قوانین منطبق بر موازین حقوق بشر از طریق کمیته‌های حقیقت‌یاب و در دادگاه‌های صالح به صورت عادلانه و علنی.

ب- نظام و ساختار سیاسی آینده کشور

استقرار نظام دمکراسی نمایندگی سکولار. در این نظام صرف نظر از شکل آن، حق حاکمیت نه موروثی است، نه الهی و نه برخاسته از هیچ مکتب و مسلک یا اجبار و قدرتی بیرون از اراده شهروندان. حق حاکمیت حقی است ملی و متعلق به همه شهروندان ایران. همه مقام‌های اصلی در نهادهای قدرت، تنها منبعث از رای و انتخاب مردم یا نمایندگان آن ها خواهند بود و نوع نظام و ساختار سیاسی کشور براساس اراده آزاد مردم از طریق مجلس موسسان منتخب تعیین خواهد شد. در قانون اساسی جدید باید راهکارمطلوب برای تکمیل یا تغییر خود قانون اساسی نیز درنظر گرفته شود.

جدایی نهاد دین از حکومت(دولت)، بی طرفی حکومت نسبت به اعتقادات دینی و مذهبی شهروندان. نبود هرگونه دین رسمی وعدم اتکا قوانین کشور براحکام دینی.

استقلال قوای سه گانه و بویژه ایجاد قوه قضایی توانمند و مستقل از هرگونه قدرت وفشار سیاسی و امنیتی و برخورداری جامعه وکلای دادگستری از حق شرکت درتایید صلاحیت مقامات قضایی وتضمین حق شهروندان درانتخاب وکیل مستقل در دعاوی حقوقی و قضایی.

·          رفع هرگونه تبعیض و به رسمیت شناختن حقوق سیاسی، اجتماعی و فرهنگی گروه های اتنیکی ایران. به رسمیت شناختن حق آموزش به زبان مادری در کنار زبان فارسی. سازماندهی نظام اداری کشور بر اساس اصل عدم تمرکز (سپردن حداکثر ممکن امور اداری و چگونگی مصرف بودجه های عمرانی به نهادها و مجالس منتخب محلی). تصمیم گیری درباره مناسب ترین شکل ساختار سیاسی در این زمینه برعهده نمایندگان مردم در مجلس موسسان خواهد بود.

اتکا به راهکارهای موثر برای جلوگیری از باز تولید استبداد، بویژه با پایبندی به دموکراسی سکولار مبتنی بر آزادی احزاب و همچنین مراجعه به آرای عمومی در موارد مربوط به منافع و مطالبات کلان ملی و اجتماعی.

اتکا به اشکال مدنی و خشونت پرهیز در مبارزات سیاسی و اجتماعی.

 ج- توسعه اقتصادی، حفظ منابع سرزمینی و زیست بوم ایران

توسعه اقتصادی و برقراری عدالت اجتماعی با توجه به “اهداف توسعه پایدار” مصوب سازمان ملل متحد. گسترش رفاه و تامین اجتماعی، تضمین آموزش با کیفیت و تحصیلات پایه ای رایگان. اشتغال شرافتمندانه و حمایت از اقشار محروم. اولویت دادن به عمران و پیشرفت هر چه بیشتر مناطق کمتر توسعه یافته کشور.

تامین امکان برخورداری همه افراد جامعه از رفاه مطلوب (خوراک، پوشاک، مسکن)، سلامت جسمی و روانی و نظام بهداشت و درمان مناسب و  خدمات و بیمه های اجتماعی.

تضمین قانونی حفاظت و حراست از محیط زیست با تاکید بر اولویت حفظ و احیای منابع آبی کشور، تضمین حق حیات همه ی گونه های زیستی و حیات وحش، جلوگیری از تخریب زیست بوم ایران و دست اندازی های غیرمسولانه در این عرصه.

تعهد کامل به توافقهای جهانی جهت حفاظت محیط زیست، کوشش مؤثر در جلوگیری از انباشت گازهای گلخانه ای، پیگیری سیاست های اضطراری با سمت گیری رهایی از مصرف انرژی های فُسیلی، تلاش برای رساندن کشور به مقطع عدم تولید گازهای کربنی، برنامه ریزی اقتصاد ملی در راستای نظام تولیدی نشر منفی گازهای مخرب محیط زیست و قرار دادن کشور در رده پیشروان کوشش جهانی نجات کره خاک از فاجعه نابودی محیط زیست.

د- پیوستن به جامعه جهانی و سیاست خارجی مبتنی بر صلح و احترام متقابل

تنظیم سیاست خارجی کشور براساس منافع ملی و همزیستی و روابط متعارف با همه کشورها بویژه همسایگان برمبنای احترام متقابل و حقوق و موازین بین المللی. دفاع از صلح منطقه ای و جهانی و به رسمیت شناختن قوانین و معاهدات بین المللی مصوب سازمان ملل متحد. پرهیز از سیاست های تنش آمیز و خصمانه و فرقه گرایانه در منطقه و در عرصه بین المللی.

دفاع از استقلال و یکپارچگی کشور در برابر هرگونه تجاوز و حمله نظامی.  پیشبرد مبارزات سیاسی بدون وابستگی و هرگونه اتکا به قدرت های خارجی و با تکیه بر اصل تعیین سرنوشت کشور تنها به دست خود مردم ایران. تلاش برای جلب پشتیبانی افکارعمومی جهان و جامعه بین المللی از جنبش دموکراسی خواهی مردم ایران.

   سند شماره ۳

استراتژی گذار از جمهوری اسلامی ایران و وظایف شورای مدیریت گذار

مقدمه

جمهوری اسلامی ایران به دلیل ناکارآمدی و از دست دادن بخش اعظم پایگاه اجتماعی خود و بویژه محاصره شدن با چالش های بسیار در سیاست داخلی و خارجی که محصول سیاست های نادرست و مخرب حاکمان است، در مسیر فروپاشی قرار گرفته است. اما زمان، چگونگی و سرعت این فروپاشی و جایگزینی آن با یک حکومت دموکراتیک، به قدرت و هماهنگی جنبش های اجتماعی خواهان تغییر و برآمد نیروهای اپوزیسیون دموکراسی خواه در داخل و خارج از کشور با برخورداری از یک استراتژی روشن بستگی دارد.

این استراتژی باید بتواند نقشه راه گذار از جمهوری اسلامی را باتوجه به سناریوهای محتمل و قابل پیش بینی در هر مرحله از گذار و با هدف متحد کردن حداکثر نیروهای دموکراسی خواه و تشکل ها و جریان های سیاسی بر محور آزادی و دموکراسی طراحی کند و مانع سوء تفاهم ها و اتلاف فرصت ها شود. همچنین بتواند در جلب بخش هایی از حکومت که در مسیر گذار به صفوف مردم می پیوندند بکوشد و تا تشکیل دولت انتقالی و مجلس موسسان منتخب برای تدوین قانون اساسی جدید، مقبولیت و اعتبار حقوقی حداکثر را برای  کنار نهادن ساختار سیاسی حاکم از قدرت و شکل گیری و استقرار نظام جدید فراهم سازد.

در بحث استراتژِی دوران گذار ما به روندها و شاخصه های کلی این استراتژی از جمله شکل گیری ائتلاف وسیع نیروهای سیاسی خواهان دموکراسی، توانمند سازی و انسجام بخشی جنبش های اجتماعی و چگونگی پیوند کوشش ها در داخل و خارج از کشور از طریق نهاد سازی های مناسب می پردازیم.

بدیهی است که راهبردهای میدانی و طراحی و کاربست تکنیک ها و تاکتیک های مبارزه، در دست فعالان و کادرهای برجسته جنبش های اجتماعی در صحنه اصلی مبارزه است. نمونه جنبش سبز و بویژه حرکت های اعتراضی دو سال گذشته، نشان از وجود چنین سرمایه بزرگی از تجربه و کاردانی در امر ساماندهی و هدایت جنبش های اجتماعی در ایران است.

الف – شاخصه های کلی استراتژی گذار:

۱ – ساماندهی و ایجاد زمینه برای شکل گیری ائتلاف وسیع نیروهای سیاسی خواهان دموکراسی در یک کنگره ملی

تردیدی نیست که هیچ فرد یا حزب و جریان سیاسی به تنهایی نمی تواند شرایط گذار از جمهوری اسلامی را فراهم و یا آن را مدیریت کند. از سوی دیگر همه گرایش ها و تشکل های سیاسی، مدنی و فرهنگی و همه شهروندان ایران حق دارند در روند گذار به دموکراسی در میهن شان شرکت داشته و از آن بهره مند شوند. بر مبنای همین واقعیت است که همگرایی و همکاری همه احزاب و تشکل ها و فعالان مستقل، حول گفتمان و استراتژی دوران گذار، در عین حفظ استقلال سیاسی و سازمانی خود، می تواند هم نمونه عملی تمرین دموکراسی با حفظ رقابت ها و هم تجلی آرزوی دیرینه ملی در شکل گیری یک ائتلاف گسترده سیاسی برای ساختن ایران دموکراتیک آینده باشد.

برای این منظور هیئت موسس شورای مدیریت گذار به عنوان تشکلی باز، از ابتدای فعالیت خود می کوشد تا با برقراری گسترده ترین روابط و مناسبات همکاری با نیروهای اپوزیسیون آزادی خواه، در بسط و ترویج گفتمان گذار و الزامات آن به تسهیل شرایط برای شکل گیری ائتلاف گسترده ای ازتمامی نیروهای دمکرات درخارج از کشور و تقویت پیوند و همکاری آنها با تشکل ها و جنبش های اجتماعی داخل یاری رساند. این تلاش ها در آستانه انحلال ارگان های سرکوب و برای شکل گیری دولت انتقالی و مجلس موسسان، به تشکیل کنگره ملی فرا خواهد رویید.

۲- برپایی کارگروه ها و اتاق های فکر برای تهیه طرح های کارشناسی دوران گذار

شورای مدیریت گذار با تشکیل نهادهای مرتبط با خود در کشورهای مختلف و کاربست بهینه تکنولوژی ارتباطات و شبکه های اجتماعی، به تشکیل کارگروه ها و اتاق های فکر با شرکت دانشمندان، کارشناسان و متخصصان برجسته کشور برای تهیه طرح ها و برنامه های کارشناسی به منظور جلوگیری از هرج و مرج وفروپاشی اجتماعی، تامین نظم و امنیت و حفاظت از حقوق شهروندان و چرخش اقتصادی و دستگاه اداری کشور در دوره انتقالی خواهد پرداخت.

۳- شکل گیری پارلمان انتقالی 

از آنجا که دست یابی به دموکراسی پارلمانی و پرهیز از خلاء قدرت در مقطع گذار از جمهوری اسلامی، نیازمند ساماندهی مرحله انتقالی و برخورداری از سطح معینی از فرهنگ و تجربه همزیستی و همکاری بین همه احزاب و گرایش های سیاسی خواهان استقرار دموکراسی است، در کنگره ملی به تدریج فراکسیون های مختلف این گرایش ها شکل خواهند گرفت و می تواند به عنوان تجربه ای از یک پارلمان انتقالی به این نیاز پاسخ دهد. این پارلمان همچنین می تواند جایگاه و تضمین کننده حق حیات سیاسی آن بخش از نیروهای درون حکومت باشد که به جنبش دموکراتیک مردم برای عبور از نظام حاکم می پیوندند. تجربه و توان و ظرفیت های پارلمان انتقالی در عین حال پاسخی خواهد بود به تبلیغات و هراس افکنی های مخربی که می کوشد خلع ید جمهوری اسلامی از قدرت را معادل هرج و مرج و خلاء قدرت و جنگ داخلی جلوه دهد. این پارلمان در ادامه فعالیت خود در جهت هموار ساختن مسیر شکل گیری دولت انتقالی و مجلس موسسان عمل خواهد کرد. 

۴- کمک به تشکیل انجمن مستقل نظارت بر رعایت موازین حقوق بشر و رفتار دموکراتیک در دوران گذار

این انجمن متشکل از حقوق دانان و فعالان برجسته حقوق بشر خواهد بود و به طور مستقل بر انطباق مبارزات، رقابت ها و رفتار  نیروهای سیاسی ائتلاف با رویکردها ها و بنیان های ارزشی اعلام شده نظارت خواهد کرد. همچنین از اهم وظایف این انجمن، تنظیم ساز و کارهای حقوقی برای اجرای عدالت در دوران گذار به وسیله حقوق دانان و فعالان حقوق بشر، با استفاده از تجارب جهانی و گذاشتن آن به بحث عمومی به منظور یافتن راه حلی مورد قبول جامعه خسران زده و مصیبت کشیده ایران که در عین حال بیشترین هم پوشانی را با موازین حقوق بشر داشته باشد و پیشنهاد آن به دولت موقت خواهد بود.          

 ۵- ایجاد صندوق حمایت مالی از فعالیت های دوران گذار

چند میلیون نفر از هموطنان ما در خارج از کشور زندگی می کنند و ده ها هزار نفر از آنها از موفق ترین تحصیل کردگان و متخصصان و پایه گذاران و مدیران شرکت های بزرگ اقتصادی در سراسر جهان هستند. شورای مدیریت دوران گذار، با یاری این گروه از هموطنان به تاسیس صندوق حمایت مالی از فعالیت های دوران گذار اقدام خواهد کرد.

ب – سیاست ها و راه کارهای عملی

۶- توانمند سازی و انسجام بخشی جنبش های اجتماعی و مقاومت مدنی

 راهبرد ما برای گذار، بر مقاومت مدنی و جنبش های اجتماعی دموکراتیک خشونت پرهیز و فراروییدن جنبش های مطالبه محور به خواست های سیاسی گذار به دموکراسی و سراسری شدن آنها استوار است. این جنبش ها محصول مطالبات و نیازهای پاسخ نیافته و سرکوب شده جامعه طی چهل سال گذشته است که اکنون اوج تازه ای یافته اند. در چند سال اخیر و بویژه از دیماه ۹۶ حرکت های اعتراضی خودانگیخته با دست یابی به آگاهی گسترده سیاسی و نوعی از خودسامانگری، ساختار حکومت دینی را به عنوان مانع اصلی وضعیت موجود هدف قرار داده اند و به تدریج می توانند به جنبش های سراسری تبدیل شوند. فقر و فساد فراگیر خصلت طبقاتی و عدالت خواهی را در این جنبش ها بسیار پررنگ کرده است. توانمند سازی، انسجام بخشی و حمایت از این جنبش ها که هم جنبه مطالبات معیشتی، صنفی، اقتصادی و هم جنبه  رفع تبعیض های اتنیکی و جنسیتی و سرانجام مطالبات سیاسی دارند، از جمله راه کارهای عملی شورای مدیریت گذار خواهد بود.

۷- مدیریت پیوند و هماهنگی بین مبارزات داخل و خارج از کشور

روشن است که بار اصلی مبارزه در میدان عمل و بر دوش فعالان سیاسی و نیروهای مقاومت مدنی در داخل کشور است. در عین حال میلیون ها ایرانی در خارج از کشور که سالیان دراز دل در گروی سرنوشت میهن داشته و با حضور فعال در تشکل های سیاسی و مدنی درخارج از کشور از تجربه ای گرانبها برخوردارند، پای دیگر این مبارزه اند و شورای مدیریت گذار می کوشد تا پیوند و هماهنگی تلاش های داخل و خارج را با هدف تقویت جبهه وسیع دموکراسی خواهی و برگزاری کنگره ملی مدیریت کند.

۸- جلب حمایت های بین المللی از مبارزات مردم ایران

تعیین سرنوشت ایران بر دوش خود ایرانیان و فارغ از هرگونه مداخله خارجی است. شورای مدیریت دوران  گذار ﺗظﺎھرات اعتراضی مسالمت آمیز و اﻋﺗﺻﺎﺑﺎت صنفی و سیاسی سراسری را اثر بخش ترین و کم هزینه ترین راھﮑﺎرھﺎ برای تغییر توازن قدرت بین حکومت و ائتلاف بزرگ ملی می داند و همه تلاش خود را برای جلب حمایت سیاسی بین المللی و پشتیبانی روشنفکران و مجامع جهانی دفاع از صلح و حقوق بشر از این مبارزات به عمل می آورد.

۹- تلفیق مبارزات سیاسی و اقدامات حقوقی در مقطع گذر از نظام

هرچه جنبش های اجتماعی و سیاسی برای کنارنهادن جمهوری اسلامی از قدرت و جایگزین کردن آن با یک نظام دموکراتیک فراگیرتر شود، روند جدایی بخش هایی از حکومت و دستگاه دیوان سالاری کشور گسترش می یابد. شورای مدیریت گذار از این روند استقبال می کند و جای هموطنانی که به اقتضای کار و شغل خود در درون سیستم قرار دارند اما به امنیت و آینده خود و خانواده و آزادی میهن شان می اندیشند را در جبهه مردم می داند. همچنین از نیروهای نظامی و انتظامی دعوت می کند که با اتخاذ سیاست بی طرفی و در نهایت پیوستن به مردم از راه های مقتضی، از گرفتار کردن خود و جامعه در چرخه ای از خشونت بپرهیزند و گذار از این مرحله را کم هزینه تر کنند. در عین حال شورای مدیریت گذار می کوشد تا با تلفیقی از مبارزات سیاسی و اقدامات حقوقی بین المللی از جمله مراجعه به سازمان ملل متحد و مجامع و دادگاه های بین المللی، روند تمکین  نظام حاکم به خواست و اراده مردم و تشکیل دولت انتقالی را تسهیل وعملی سازد.

۱۰- پایان وظایف شورای مدیریت و دیگر نهادهای دوران گذار

با کنارنهادن جمهوری اسلامی از قدرت و تشکیل دولت انتقالی و تامین شرایط برگزاری انتخابات مجلس موسسان، وظایف شورای مدیریت گذار و دیگر نهادهای مرتبط با آن پایان می یابد.

*-برگرفته از سایت اخبار روز