اسناد قتل نخست وزیر با توطئه شاه وشیخ

سال ۱۳۲۹ش. سپهبد رزم آرا نخست وزیر شد واز مجلس شورایملی رای گرفت و اعلام کرد می‌خواهد بند "انجمن‌های ایالتی و ولایتی " قانون اساسی انقلاب مشروطیت را اجرا کند.

حال سه سند از چگونگی کشتن شاه با همکاری یک آخوند از آرشیو "سیا" نشر شده.

با اجرای بند مذکور رژیم حکومتی ایران همانند انگلستان رژیم شاهی از نوع فدرالیستی و دمکراتیک می‌شد.  بنابراین شاه تا آخر عمرش با گفتن "نباید بگذاریم ایران ایرانستان شود" با اجرای آن بند مهم "انجمن‌های ایالتی و ولایتی " قانون اساسی انقلاب مشروطیت شدیدن مخالفت کرد.

در زیر لینک وخود سندها به دوزبان👇

https://www.akhbar-rooz.com/212078/1402/05/18/

لينک کوتاه  https://akhbar-rooz.com/?p=212078 

سه سند از سیا، شاه چرا رزم آرا را کشت؟ – حنیف یزدانی ،  اخبار روزچهارشنبه, ۱۸ مرداد ۱۴۰۲

سه سند زیر به روشنی نشان می دهد که شاه سابق هیچ احترامی برای قانون و روح مشروطه که طبق آن سلطنت تنها محدود به نقشی تزیینی در سیاست بود، نداشته است. برای مثال شاه انگلستان حتی اگر قانونا دارای اختیارات سیاسی باشد، عرف سیاسی مشروطه انگلستان، مانع عمل او می شود. اما در سند های زیر می بینیم که شاه سابق چگونه دو نخست وزیر را از راه برمی دارد و حتی با زاهدی که از عوامل کودتا بود نیز به مشکل بر می خورد.

سند اول

گزارش سیا ۸ شهریور ۱۳۲۹- ۳۰ اگوست ۱۳۵۰ (حدود ۶ ماه قبل از قتل رزم آرا)

۱- شاه در راستای نگرش خود نسبت به دولت های قبلی ایران، مشتاق حفظ کنترل دولت فعلی است. به همین ترتیب، خواهران شاه می خواهند به اعمال نفوذ شخصی خود در امور کشور ادامه دهند.

۲- رزم آرا نخست وزیر در برابر این مداخله دربار مقاومت می کند و خبردهنده می گوید که در نتیجه درگیری جدی بین دربار و نخست وزیر در حال شکل گیری است و شاه و خواهرانش برای تضعیف اقتدار نخست وزیر با جناح های خاص مجلس دسیسه می کنند.

۳-رزم آرا بر این باور است که اگر دولت های آمریکا و انگلیس به طور مشترک خطرات چنین مداخله ای را به شاه گوشزد کنند، شاه گوش می دهد و احتمالاً نگرش خود را تغییر می دهد. مخبر بر این واقعیت تاکید کرد که رزم آرا نمی خواهد مخالفت قانونی مهار شود، بلکه تنها برای جلوگیری از آنچه که او مداخله غیرقانونی و پشت پرده شاه می داند به کمک نیاز دارد.

توضیح: با توجه طبیعت اطلاعاتی که در این گزارش آمده است، بنظر می رسد که رزم آرا خواسته است موضع اش را به فردی اطلاع دهد که او، آنرا به امریکا و انگلستان منتقل کند بدون آنکه شاه در این باره مطلع شود.

سند دوم

گزارش سیا ۱۴ سپتامبر ۱۹۵۳ – ۲۳ شهریور ۱۳۳۲

۱- در۳ سپتامبر ۱۹۵۳، شاه گفت : از وقتی که به ایران بازگشتم، «من یک مرد تازه ای شده ام». قبل از ۲۸ مرداد ۱۹۵۳، من پسر رضا شاه بودم، الآن یک شاه کامل هستم.

۲- شاه همچنین گفت که او اشتباه هائی که با علی رزم آرا ومحمد مصدق کرده است را نخواهد کرد. در دوره صدارتشان، از دخالت در امور پرهیز می کرد و آنها را می گذاشت کشور را اداره کنند. او دیگر مستقیم دخالت خواهد کرد.

۳- شاه به سرتیپ حسن اخوی، معاون ستاد کل ارتش گفته است که تمام اسناد ارتش را برای او بفرستد. شاه افزود که نخست وزیر زاهدی می تواند نسخه های اطلاعاتی را دریافت کند، اما تمام اقدامات در مورد مسائل ارتش از طرف او انجام می شود.

۴- اولین اختلاف بین شاه و زاهدی در مورد سرلشکر احمد وثوق، معاون وزیر دفاع ملی رخ داد. وثوق یک “شاه مرد” است و زاهدی در برابر انتصاب وثوق به عنوان وزیر دفاع ملی مقاومت می کند و می گوید که به وثوق اعتماد ندارد. شاه اعلام کرده است که زاهدی باید از دخالت در امور ارتش خودداری کند.

۵-شاه اردشیر زاهدی، پسر نخست وزیر را در حلقه خصوصی دوستان خود قرار داده است. شاه با اردشیر والیبال بازی می کند و یک بار که شاه برای قرار ملاقاتی که اردشیر از آن مطلع نشده بود دو ساعت تاخیر داشت، شاه با عجله لیموزین خود را به جستجوی او فرستاد و با پلیس و فرماندار نظامی تماس گرفت. شاه نگران خطر حمله به جان نخست وزیر زاهدی و پسرش اردشیر است.

 6- شاه به نخست‌وزیر زاهدی دستور داده است که در تمام مناسبت‌های دولتی جلیقه ضد گلوله بپوشد و گفته است: «این دستوری است که باید اطاعت کنید».

I. منبع: آژانس اطلاعات مرکزی، فایل‌ها، شغل ۸۰–۰۰۸۱۰A، جعبه ۲۳، پوشه ۹۵، گزارش‌های اطلاعات CS 20040–۲۰۰۴۹. راز؛ کنترل – ایالات متحده فقط مقامات

سند سوم

بخشی از گزارش سیا در ماه می ۱۹۷۲ (اردیبهشت ۱۳۵۱)

نفوذ شاه در دهه اول حکومتش اساسا منفی بود. او فقط میتوانست یک اقدام سیاسی و یا سیاست حکومتش را وتو کند اما توان ابتکار عمل در سیاست را مخالفینش و دیوان سالاری خمود محدوذ کرده بودند. در مجموع در این دوره او از سیاست بدور و منزوی بود. اطراف او را غالبآ خود فروشان فاسد و پول دوست و دوستانی که به بازی و تفریح مشغول بودند فراگرفته بودند. هرچند شاه درگفتگوهای خصوصی با نمایندگان کشورهای خارجی، غالبا سعی میکرد نقشی را برای خودش قائل شود. او در جریان گفتگوئی با سفیر امریکا، وقتی سفیر این عقیده را ابراز میکند که شاه میتواند درحاشیه سیاست باشد و فقط سمبل وحدت باشد، صورتش برافروخته میشود ومیگوید« خواهرم اشرف روز گذشته از من سئوال کرد که آیا تو مردی یا موش» و از سفیر سئوال میکند که آیا منظور شما اینست که من درکاخ سعدآباد بمانم و خودخواهانه از باغ زیبای آن و سگ و اسب آن لذت ببرم و هیچ قدمی برای موقعیت تاسف باری که کشورم به آن مبتلا است، انجام ندهم ؟»

اما علائمی وجود دارند که نشان میدهند که دربعضی مواقع شاه می پذیرد دست به اعمال زورمدارنه دست بزند. درسال ۱۹۵۶ ، وزیر دربار (مترجم: منوچهر اقبال از ۱۲ خردا د ۱۳۳۵ تا ۱۳۳۶ وزیر دربار بود و قبل ازاو حسین علاء؛ به احتمال قوی، حسین علاء این صحبتها را کرده است). در گفتگوئی با یکی از کارمندان سفارت امریکا روشن به او می فهماند که رزم آرا، نخست وزیر با اطلاع کامل شاه، اگر نگوئیم با دستور مستقیم او، به قتل رسید. وزیر دربار همچنین اظهار داشت که او رابط «دربار» و قاتلین رئیس شهربانی مصدق، سرتیپ افشار طوس بوده است. گرچه عمومآ شاه نقشی منفعل، در ظاهر نقش پادشاه مشروطه را که عبارت از سلطنت و نه حکومت القا میکرده است.

لينک کوتاه  https://akhbar-rooz.com/?p=212078 

با زندنی شدن عمران خان خطرکودتا افزایش یافته

با بحکومت رسیدن نسل جدید طالبان عمران خان برکنار وحالا زندانی شد

نخستین شب عمران خان در زندان فوق امنیتی

یورونیوز: عمران خان، نخست‌وزیر پیشین پاکستان که در دادگاه به جرم فساد به سه سال حبس محکوم شده است، یک‌شنبۀ خود را به عنوان یک زندانی در ندامتگاهی فوق امنیتی آغاز کرد.

یک روز پیش از این، در پی رأی دادگاه پاکستان که این قهرمان پیشین کریکت و چهره اصلی اپوزوسیون کشور را در پرونده فروش غیرقانونی هدایای دولتی مجرم دانست، عمران خان دستگیر و روانه زندان شد. 

بر اساس قانون پاکستان، محکومیت کیفری افراد را از تصدی مقام‌های دولتی منع می‌کند. به همین دلیل احتمالا مجازات زندان به معنای پایان زندگی سیاسی آقای خان ۷۰ ساله است.

او همچنین ممکن است از رهبری حزب «تحریک انصاف پاکستان» که خود بنیانش نهاده، کنار گذاشته شود.

این بار دوم است که آقای خان در سال جاری بازداشت می‌شود و به جمع دیگر نخست‌وزیران بازداشتی پیشین پاکستان که در تاریخ این کشور با مداخلات گسترده نظامیان دست و پنجه نرم کردند، می‌پیوندد.

اما تفاوت سکونتگاه فعلی او در زندان «اتک» با شرایط بازداشت ماه مه او، از زمین تا آسمان است.

در آن زمان عمران خان به فرمان دیوان عالی پاکستان به مهمانسرایی مجلل تحت کنترل پلیس برده شد و می‌توانست بازدیدکنندگان را به حضور بپذیرد و جلساتی را با اعضای حزبش برگزار کند. درحالی که زندان «اتک» در استان پنجاب شرقی به دلیل شرایط دشوارش بدنام است و بسیاری از ستیزه‌جویان، دوران محکومیت خود را در آن می‌گذرانند.

با ورود عمران خان به این زندان، مقامات تدابیر امنیتی را در اطراف آن با ایجاد موانع و بستن جاده‌ها برای دور نگه داشتن مردم از زندان، تشدید کردند. آن‌ها همچنین با هدف جلوگیری از درز عکس و فیلم از داخل زندان، از ساکنان محلی خواستند به خبرنگاران اجازه ندهند که روی سقف خانه‌هایشان بروند. 

محمد فروغ، از ساکنان محلی با ابراز تاسف از شرایط امنیتی منطقه می‌گوید: «عمران خان داخل زندان است. آن‌ها جاده‌ها را بستند تا کسی نتواند او را بدزدد. من بازنشسته ارتش هستم و حساسیت شرایط را درک می‌کنم. اما هیچ منطقی در بستن جاده‌ها وجود ندارد. این موضوع برای ما بسیار مشکل‌آفرین است.»

شعیب شاهین، وکیل حزب «تحریک انصاف پاکستان» می‌گوید که پلیس از ورود تیم حقوقی که به ملاقات آقای خان رفته بودند، جلوگیری کرده است. او همچنین از قصد حزب برای درخواست تجدیدنظر در حکم دادگاه به دلیل «وجود حفره‌های بسیار زیاد» در آن خبر داده است.

بازداشت آقای خان به دلیل اتهامات مالی در ماه مه، پاکستان را در موج شدیدی از اعتراضات فرو برد. دیوان عالی این کشور تنها چند روز بعد از آن با غیرقانونی خواندن این بازداشت، دستور آزادی نخست‌وزیر پیشین را صادر کرد.

به نظر منتقدان، تلاش‌ها برای حبس عمران خان انگیزه‌هایی سیاسی داشته و با نزدیک شدن به هنگامه انتخابات سال جاری تشدید شده است.

آن‌ها دلیل تشدید این تلاش‌ها را محبوبیت عمران خان، پایگاه مردمی قدرتمند او همچنین توانایی‌اش برای بسیج و شوراندن جمعیتی گسترده می‌دانند و معتقدند که ائتلاف حاکم و حامیان قدرتمندش در ارتش، این موضوع را تهدیدی برای خود می‌پندارند.

ارتش پاکستان از زمان استقلال این کشور درسال ۱۹۴۷میلادی، به عنوان تصمیم‌گیرنده اصلی سیاست این کشور عمل‌ کرده است.

https://www.iran-emrooz.net/index.php/news1/more/109591/

اطلاعیه هیأت رئیسه اجلاس مشترک دوائتلاف دمکراسی خواه

اطلاعيه به هم پيوستن دو ائتلاف سياسی

هم ميهنان آزاده،

در آستانه سالگرد خيزش انقلابی ژينا- مهسا و درپاسخگوئی به ضرورت همگرايی وهمكاری گسترده نيروها وجريانات جمهوري خواه دمكرات، دو ائتلاف سياسی ” شورای دمكراسی خواهان ايران ” و ”همبستگی برای آزادی و برابری درايران” طی نشستی كه در روزهای ٧ و ٨ مرداد ١٤٠٢( ٢٩ و٣٠ ژوئيه ٢٠٢٣) برگزار شد، به هم پيوستند و از اين پس با نام

” همبستگی فراگير برای آزادی و برابری در ايران”

به فعاليتهای خود ادامه خواهند داد.
درشرايطی كه به رغم سركوب های خشونت بار و وحشيانه رژيم، انقلاب زن، زندگی، آزادی به اشكال گوناگون در بستر جامعه جاريست، ما بر اين باوريم كه به هم پيوستن اين دو ائتلاف، اقدامی مسئولانه در ادامه مبارزه عليه حاكميت تماميت خواه وجنايتكار جمهوری اسلامی ايران و گامی موثر درپشتيبانی از مبارزات آزاديخواهانه وبرابری طلبانه مردمان ايران است.

اطلاعات بیشتر متعاقبا منتشر خواهد شد.

هیئت رئیسه نشست مشترک
هشتم مردادماه ۱۴۰۲ – ۳۰ ژوئیه

لينک کوتاه   https://akhbar-rooz.com/?p=211024   

عبدالمجید ایشچی نگ یاشان زماناسی واقبالی

گیریش: بو مطلبی، افغانستان توًرکمنلری نینگ شاعری ویازیجیسی مرحوم عبدالمجید ایشچی نگ 21نجی ییل آیلامی سببلی   23جولای گونی اوُنلاین گچیرلن "یادلاما ییغناغی" اوًچین یازدیم و نوُبات بریلنده چیقیش ادیپ گوررونگ بردیم.

 

افغانستان توًرکمنلری نینگ 20نجی عصر شاعری هم یازیجیسی مرحوم عبدالمجید ایشچی 1327شمسی( 1948 میلادی) ییلدا قلعه زال ولسوالی نینگ آق تپه اوُباسیندا متولد بولیار. ایکینجی دونیا ساواشی بیتیپ دؤنیاده «ساویق اوروش دوری» آدلاندیرلان تازه بیر دورانینگ فورمیرلانما روند( گیدیشی)ی باشلان زمانیندا دونیا اینیأر.

بؤلگه ده هندیستان 1326ش.- 1947نجی ییلی اؤز باشداق( مستقل) بولمالی بولاندا افغانستان بیلن آرسیندا تاریخ بویی همه جانبه ارتباط وتاثیرده بولیپ دورون محدوده سیندا "پاکستان غربی" آدی بیلن بیر کشور عمله گتیریلیار. امما آوغانیستان ینگ شمال طرف یندا عمله گلن نا مرعی دیوار خاص هم برکیپ باشلایار. واقعیت دا اوروش زمانی بیر جبهه ده آرکالاشیپ دورون "سوپر قدرت" دؤولت لرینگ رقابت لاری نینگ تازه بیر باسغیجی باشلانماغی بیلن ایران وافغانستان تورکمنلرینه آغیر بیر دوروم تحمیل بولیپ باشلایار.

 مرحوم عبدالمجید ایشچی سنه 1344ش.- 1965ده، 17یاشیندا اوُرتا مکتبی بیتیریپ بیرییل وقتلین معلم بولیپ آردیندان بلخ دارالمعلمین ینده تحصیل اتمگه دوام بریار. بو کورس دوام اتیان ییل لاریندان 1348ش.- 1969م دان قوشغی قوشوپ هم-ده یازیپ باشلاماق بیلن اثرلرینی ایلکی گؤرش جریده ده وسوُنگرالار تورکمنستان وایران داکی جریده لرده هم اثرلرینی نشر اتدیریپ دیر. 

معلم چیلیک کورسی نینگ سوُنگقی ییلیندا حکمی روان زامانانگ حکم یندن پیدا بولان اهمیتلی بیر واقعه بؤلگانی سارسدیریپ (متزلزل ادیپ) هم سیلکه لاپ( تکان بریپ) باشلایار. بو دورغون سیز( بی ثبات) دوروم 1350ش.- 1971 میلادی ییلیندا، شرقی پاکستان مستقل بنگلادش بولماغی نتیجه سینده، چایکانیپ( متلاطم بولیپ) باشلان غربی پاکستان ینگ بیر پاکستان بولیپ غالماغی بیلن باشلانیار.

 بیر دؤلت بولیپ غالان پاکستانی پهلوی وسعودی لار حکومتی قولداپ باشلاماغی نتیجه سینده، اوُنینگ افغانستانا اتگیسی آرتماغی بیلن افغانستاندا تازه بیر دوروم باشلانیار. بو فازدا مرحوم ایشچی هم 1972-نجی ییلدا پداگوژی تحصیلی بیتیریپ رسمن معلم بولیپ ایشه باشلایار. ادیل شول ییل پاکستاندا باشلانان دورغون سیزلیق مرکزی کویته شهری بولان بلوچستان ایالت یندا ملی جنبش تولقینی گویچلنیپ ایران شا سی نینگ کمکی بیلن باسیپ یاتیریلیار. ولی آردیندان 1973ده پاکستان ینگ "مردم حزب"-یندن ایران شاهی بیلن شخصی ارتباط دا بولان علی بوتو پاکستان ینگ پریمرمینستری ویا دؤولت رئیسی بولیار. بو واقعه افغانستانی اتگیلاپ 1352ش.نگ سونگلاریندا 1973 نگ باشلاریندا داوود خان کودتا متوسل بولیپ افغانستان نینگ رئیس جمهوری بوُلیار. بو اؤزگریشلر( تحولات)ینگ غارشی سینا ، رقیب لارینگ ادن حرکت لری نتیجه سینده پاکستان دا 1977 ده کودتا بیلن علی بوتو زندان ادیلیار. امما افغانستاندا 1357ش.-1978 سوُلچی لارینگ کودتاسی بیلن ایلکی رئیس جمهور داوود خان اؤلدیرلیار وآردیندان 1979 علی بوتو اعدام ادیلیار.

 ایندی مرحوم عبدالمجید ایشچی پاخیرینگ اقبالی نینگ اؤزگرشینه غایدیپ گله لینگ.

آپریل( ثور) 1978 ده افغانستاندا کودتا، سپتامبر1978ده مصر بیلن اسرائیل آراسیندا "کمپ دیوید پیمانی"امضا لانیپ وایراندا فوریه 1979دا انقلاب بولاندان سوُنگ مرحوم عبدالمجید ایشچی 1359ش.- 1980ده قلعه زال دا ولسوال ادیلمه گی بیلن داخلی وزارتخانه سینا باغلی ادارا گچیریلیار. اما افغانستان ینگ ایچینده ومنطقه دا عمله گلن جبهه بندی لرده گرگین وضعیت دوام اتمه گی نتیجه سینده وزارت داخله بورسیه سی بیلن 4ییللیق انتظامات تحصیلینی بیتیریپ، 1363ش.- 1984نجی ییلدا وزارت داخله افسری بولیپ ایشه باشلایار. اما ینه ده الزامات روزگار طلب ادیپ، اوُنی 1366ش.- 1987نجی ییلدا جوزجان ولایتی نیگ امنیه کوماندانیندا بیرینجی اوُرونباسار وظیفه سینی قبول اتمه لی بولیار.

عبدالمجید ایشچی 74-1373ش.- 1994 و1995 نجی ییللاردا منطقه ده همده افغانستاندا گیدیپ دورون اؤزگریش لرینگ نتیجه سینده، "حزب وطن" دؤرتمک بیلن دوام ادیپ دورون حکومت ینگ یئرینه پاکستاندا راضی لاشیلان حکومت گلمه لی بولاندا افغانستان قوزاییندا حاکمیت ادن، "جنبش ملی اسلامی شمال افغانستان" تشکیلاتی نینگ عالی شوراسی نینگ عضوی بولیپ بلخ نظامی اسلامی دانشگاسیندا هم صاپاق برمک(تدریس اتمک) ایشی بیلن هم مشغول بولیپ دیر. شول ییللاردا پاکستان داقی توافق اساسیندا افغانستاندا یئرلشن تازه حکومت ده وقتلین رئیس جمهور صبغت الله مجددی بیر نیچأنی( بیر تعدادی) شول ساندا مرحوم عبدالمجید ایشچینی جنرال درجه سی بیلن سیلاپ دیر.

 مرحوما 1375ش- 1996نجی ییلی، تورکمنستان جمهوریت یندا "جنبش ملی اسلامی شمال افغانستان" تشکیلاتینی وکالت اتمک وظیفه سی بریلمه گی بیلن، اوُل افغانستانی ترک اتمه لی بولیار. اما افغانستاندا گیدیپ دورون تحولات لار نتیجه سینده

 1376ش.-1997میلادی ییلی قونگشی ایران دؤلت-ینه ده سیغینمالی بولیپ باش5 ییل ایراندا یاشایار و1381ش.-2002ده افغانستانا غایدیپ باراندان آز وقت سوُنگرا 54 یاشینگ ایچینده یوًرک اینفارکی سببلی آرادان چیقیار.

 سوُنگلاما و جملمه( جمعبندی) بؤلیمی

بیلیشی نگیر یالی افغانستانلی توًرکمن شاعر ویازیجی عبدالمجید ایشچی ایلکی معلم بولیپ پداگوگی اوُکاپ یوکاری( عالی) درجه ده تحصیل اتیار. اما اؤزگریشلرینگ گیدیشی داخلی وزرارتخانه ایشینه گچیریپ افسر بولیار وآردیندان زمانانگ طلبی بیلن هاویپ سیزلیق وظیفه سی تحمیل بولیار. بو دوره ده البته سوسیولوگی، انتظامی و روانشاسی اجتماعی عرصه لرده، ایلکی تحصیل و سوُنگرا تدریس هم اتمه لی بولیار.

 مرحوم ینگ یاشان قیسغا عمرینده منطقه ده گیدن واقعه هم پروسسلری گؤز اؤنگینه گتیریپ سؤزیمی سوُنگلاماق اوًچین افغانستانا آزدان کؤپدن تاثیر یتیریان قونگشی هم منطقه دؤلت لرینگ دوروم لارینی تطبیقی ائورئنمک (مطالعه اتمک) و مقایسه اتمک اوچین اوُلارینگ آدینی ایکی پارالئل سیراش دا( ردیف ده)یازیپ سین اده لی.    

 1نجی سیراش : سعودی عربستان ، قطر، بیرلشن امارات ، پاکستان و هندیستان

 2نجی سیراش : توًرکیه، ایران، توًرکمنستان جمهوریتی، اؤزبکستان، تاجیکستان

 بیلشی نگیز یالی بیرینجی سیراش داکی دؤلتلرینگ همه سی سوپر قدرتلارینگ بیرینه کلوُنی( مستعمره) بولماق سابقه سی بار. اما بو سابقه ایکینجی ردیف دکی لرینگ دینگه اوًچی سینده بار.

 بو مقالانی گؤزدن گچیرن لر، اؤزینه مخصوص بیر نتیجه چیقاریپ بیلر امیدی بیلن مرحومی میزینگ ایزی یاراسین وغالان لاری هم دوست یارلاری اوزاق یاشاسین ویولینی دوام برجک لرینگ سانی آرتیپ دورسین.  

 یوسف کرُ

 برلین ، 21/07/2023 - 31/04/1402

------------------------     

* بو مقالا ، مرحوم ینگ 21نجی ییل آیلامینی سیلاپ یاتلاماق اوچین قورنالان برناما دا اوُکالدی

 مقالا عنوانی فارسچا دیلنده : نگاه کوتاهی به زمانه وسرنوشت مرحوم عبدالمجید ایشچی

اگر چین وهند با یکدیگر دوست شوند چه خواهد شد

اکونومیست : اگر دوغول آسیایی با یکدیگر دوست شوند چه خواهد شد؟

کنار گذاشتن اختلافات مرزی هند وچین روابط و ژئوپلیتیک آنها را متحول می کند

حاکمان چین دوست دارند به هند ازبالا به پایین نگاه کنند. آنان سیاست آشفته، زیرساخت‌های ترسناک و فقر هندوستان را تحقیر می‌کنند. هند با ترکیبی از ترس وحسادت به سراسر جهان نگاه کرده وبه شکلی بیهوده امیدوار است که با او به عنوان بازیگری برابر با سایرین رفتار شود. اکنون، اما شکل رابطه درحوزه هیمالیا در حال تغییر است. خونریزی‌های اخیر مرزی نشان از افزایش خصومت دارد. با این وجود، شکوفایی روابط اقتصادی داستان متفاوتی را بیان می‌کند که می‌تواند آمریکا ومتحدان اش را دچار مشکل سازد.

به گزارش اکونومیست،هنگامیکه محترم‌ترین شاعرهند درآوریل۱۹۲۴به چین سفرکرد روشنفکران چینی تحت تاثیرقرارنگرفتند. “رابیندرانات تاگور” درسطح جهانی به عنوان اولین برنده جایزه نوبل ادبیات غیراروپایی شناخته شده بود.او که منتقد سرسخت حکومت بریتانیا در هند بود امیدوار بود بتواند پیوند فرهنگی باستانی بین قدیمی‌ترین تمدن‌های آسیا را بازسازی کند.

با این وجود، برای متفکران برجسته چینی درخواست او به منظور احیای ارزش‌ها ومعنویت شرقی خواسته‌ای پوچ بود. آنان استدلال می‌کردند که چینی‌ها تنها با عبرت گرفتن از غرب می‌توانند دربرابر آن مقاومت کنند و فرهنگ سنتی خود را رد می‌کردند. “چن دوشیو” یکی از بنیانگذاران حزب کمونیست چین درآن زمان نوشته بود: “جوانان چین نباید “هندی” شوند. مگر این که بخواهند روزی تابوتشان در سرزمینی قرار گیرد که زیر پاشنه یک قدرت استعماری است”.

تقریبا یک قرن بعد، هنوزهم درک مقام‌های حکومتی و دانشمندان چینی ازهند را حس تحقیر شکل می‌دهد. آنان می‌گویند صرفا به داده‌ها نگاه کنید. در زمان استقلال هند در سال ۱۹۴۷ میلادی تولید سرانه ناخالص داخلی هند (بر مبنای قدرت خرید) بالاتر از چین بود. با این وجود، در اوایل دهه ۱۹۹۰ میلادی چین دراین زمینه و بسیاری از عرصه‌های دیگر پیش رفت. تا سال ۲۰۲۲ میلادی جمعیت دو کشور تقریبا برابر بود، اما اقتصاد چین بیش از سه برابر بزرگتر از اقتصاد هند بود. ژنرال‌های چینی نیز تمایل دارند هند را نادیده بگیرند. آنان با مباهات، پیروزی کوبنده چین برهند را درجنگ مرزی درسال ۱۹۶۲ میلادی یادآوری می‌کنند. آنان زرادخانه کنونی تسلیحات مدرن داخلی چین را با اتکای مداوم هند به واردات روسیه مقایسه می‌کنند. سرهنگ “ژائو شیائوژو” ازآکادمی علوم نظامی چین می‌گوید: “هیچ راهی وجود ندارد که هند بتواند دربازه زمانی۲۰ تا ۳۰ سال آینده به چین برسد”.

با این وجود، مبانی روابط چین و هند در عرصه‌های نظامی و اقتصادی اکنون در حال تغییر است. به گونه‌ای که  را آمریکا و چین را وادار می‌سازد تا نحوه برخوردشان با یکدیگر و سایر نقاط جهان را مورد ارزیابی مجدد قرار دهند. امید مقام‌های امریکایی و متحدانش این است که اصطکاک مرزی هند با چین، هندوستان را به ائتلافی سوق دهد که مصمم به محدود کردن قدرت چین است. سوال این است: اگر راهی برای خاتمه دادن به اختلافات مرزی پیدا شود چه خواهد شد؟

ابتدا معادله نظامی را درنظر بگیرید. هند از زمان امضای پیمان همکاری هسته‌ای غیر نظامی درسال ۲۰۰۸ به آمریکا نزدیک‌تر شده است. با این وجود، همسویی آن دو کشور زمانی سرعت گرفت که مجموعه درگیری‌های مرزی بین هند و چین رخ داد از جمله درگیری درسال ۲۰۲۰ که منجر به کشته شدن ۲۰ سرباز هندی شد. این خونین‌ترین درگیری رخ داده بین دو کشور از سال ۱۹۶۷ میلادی به این سو بود و به دوره سه دهه‌ای ثبات نسبی در مرز دو کشور پایان داد.

نیرو‌های مسلح هند از آن زمان تاکنون با تغییری تاریخی، تمرکزشان بر پاکستان را کاهش داده اند. آنان حدود ۷۰۰۰۰ سرباز و همچنین جت‌های جنگنده و موشک‌های زمین به هوا را به مرز هندوستان با چین انتقال داده اند. آنان هم چنین مانور‌های نظامی مشترک با امریکا و متحدان اش به ویژه استرالیا و ژاپن برگزار کرده اند. آمریکا برای نیرو‌های مرزی هند آموزش‌های اطلاعاتی در نظر گرفته است.

جنگ در اوکراین انگیزه دیگری ایجاد کرده است. فرماندهان هندی از وابستگی خود به تسلیحات روسیه نگران هستند. هند می‌خواهد تسلیحات پیشرفته آمریکایی بخرد. هند هم چنین می‌خواهد خود تسلیحات بیش تری در داخل کشور بسازد. “نارندرا مودی” نخست وزیر هند خرید پهپاد‌های مسلح از امریکا و ساخت مشترک موتور‌های جت جنگنده در هند را دستاورد مهمی برای خود می‌داند.

انگیزه‌های دقیق تحرکات مرزی اخیر چین مبهم است. ممکن است به دلیل جاده سازی اخیر هند و امکانِ گشت زنی گسترده‌تر نیرو‌های هندی باشد و یا به ناامیدی از پیشرفت واقعی در مذاکرات بر سر یافتن راه حل برای مناقشات مرزی مرتبط باشد. هم چنین، ممکن است هدف چین تنبیه کردن هند پیش از نزدیک شدن بیش‌تر به آمریکا باشد تا ضعف نسبی نیرو‌های هندی را آشکار سازد و نشان دهد که آنان نمی‌توانند به کمک آمریکا تکیه کنند. “دیپندرا سینگ هودا” فرمانده سابق ارتش هند که بر بخشی از مرز چین نظارت می‌کند می‌گوید چین خود را در اردوگاه دیگری می‌بیند که به طور مستقیم در حال رقابت با امریکاست. او می‌گوید به نظر می‌رسد چین یک پیام را انتقال داده است:”شما (هند) با ارتش آزادیبخش خلق چین قابل مقایسه نیستید. شما صرفا یک نمایش فرعی می‌باشید”.

مثلث دو طرفه

به هر دلیلی به نظر می‌رسد “شی جین پینگ” رئیس جمهور چین بر این باور است که پیامد‌های تنش در روابط دو کشور قابل کنترل هستند. استقرار مجدد نیرو‌های هندی در مرز بدان معناست که اگر چین تهاجم مرزی دیگری انجام دهد هند می‌تواند هزینه بیشتری را بر چین تحمیل کند. با این وجود، چین برای سالیان متمادی، برتری نظامی کافی را حفظ می‌کند تا هند را از تلاش برای جبران ضرر و زیان منصرف سازد. اگرچه هند می‌تواند در برخی مناطق به ویژه اقیانوس هند به آمریکا کمک کند، اما از اتحاد رسمی خودداری می‌ورزد و بعید به نظر می‌رسد که به درگیری بر سر تایوان یا دریای چین جنوبی بپیوندد. با این وجود، باتلاش‌های آمریکا برای محدود کردن قدرت چین، شی انگیزه‌های قوی برای تثبیت مرز‌ها دارد.مودی نیز می‌خواهد مسئله مرزی را کم اهمیت جلوه دهد، زیرا می‌داند که گزینه‌های نظامی کمی در اختیار دارد. او نسبت به توجه افکار عمومی داخلی هند به هرگونه از دست دادن قلمرو وسازش احتمالی محتاط است. پس از ۱۸ دور گفتگو بین فرماندهان نظامی دو کشور نیرو‌ها از پنج نقطه عقب نشینی کردند و مناطق حائل را ایجاد نمودند که در آن هیچ یک از طرفین گشت زنی نمی‌کردند. دو نقطه اشتعال عمده باقی مانده است.

چین برای دور دیگری از مذاکرات فشار می‌آورد و از هند می‌خواهد که اجازه ندهد مسئله مرزی روابط دوجانبه را تعریف کند. وزیر خارجه هند در تاریخ ۱۴ ژوئیه (۲۳ تیر) با همتای چینی خود در جاکارتا دیدار کرد و در مورد مرز گفتگو نمود. او در هفته‌های اخیر تاکید کرده که بدون مرزی صلح آمیز و باثبات روابط تجاری عادی نمی‌تواند از سر گرفته شود.

تجارت بین چین و هند درتاریخ معاصر روابط دو کشور ناچیز بوده است. با این وجود، تجارت کالا بین دوکشور تا سال۲۰۲۰ میلادی به ۸۸ میلیارد دلار افزایش یافت و چین از مازاد ۴۶ میلیارد دلاری برخوردار شده و به بزرگترین شریک تجاری هند در تبدیل شد. چین هم چنین به منبع بزرگ سرمایه گذاری به ویژه در عرصه‌های فناوری، املاک و زیرساخت‌ها تبدیل شده بود. مارک‌های چینی نیز محبوب هستند. اوپو و شیائومی جزو پرفروش‌ترین گوشی‌های تلفن همراه در هندوستان هستند.

درگیری مرزی در سال ۲۰۲۰ میلادی تمام این موارد را در معرض خطر قرار داد. هند حدود ۳۲۰ اپلیکیشن چینی را ممنوع کرد، حملات مالیاتی را علیه چندین شرکت چینی آغاز کرد و قوانین جدیدی را وضع کرد که سرمایه گذاری‌های چینی نیاز به تایید دولت هند دارد. مقام‌های هندی می‌گویند که از آن زمان تاکنون ۱۵۷ درخواست مربوطه را رد کرده اند. با این وجود، تجارت کالا‌های دوجانبه دو کشور در سال ۲۰۲۱ میلادی ۴۳ درصد و در سال گذشته ۸.۶ درصد رشد داشته است. سرمایه گذاری چینی نیز در حال یافتن راه‌هایی است گاهی اوقات از طریق سنگاپور انجام می‌گیرد. شین یک شرکت مد آنلاین چینی که اپلیکیشن آن در سال ۲۰۲۰ توسط هند ممنوع شده بود به زودی با مشارکت صنایع ریلاینس بزرگترین شرکت خصوصی هند دوباره راه اندازی می‌شود.

مقام‌های هندی می‌خواهند کم‌تر به واردات چینی تکیه کنند و سرمایه گذاری بیش تری را از نقاط دیگر جلب کنند به ویژه تولید کنندگان بزرگ چند ملیتی که به دنبال جایگزینی برای چین هستند. وزیر خارجه هند در ماه مه(اردیبهشت) گفته بود: “ما نباید چین را راه حل قلمداد کنیم. رشد هند را نمی‌توان براساس کارایی چین بنا کرد”.

با این وجود، در محافل خصوصی از بسیاری از رهبران تجاری هند پیش بینی می‌کنند که اگر دولت هند بخواهد به اهداف خود در توسعه زیرساخت‌ها و تولید دست یابد برای سالیان آینده به واردات چین وابسته خواهد بود. برای مثال، صنعت داروسازی هند تقریبا برای تامین ۷۰ درصد از مواد فعال خود به چین متکی است. این وضعیت از لحاظ نظری هند را در برابر نوعی از اجبار اقتصادی که چین بر سایرین تحمیل کرده آسیب پذیر می‌سازد. با این وجود، اهرم چین ممکن است در حال کاهش باشد، زیرا آن کشور با رکود اقتصادی، کاهش جمعیت و روابط خصمانه با غرب مواجه است.

شرکت‌های چینی اکنون هند را که جمعیت آن در سال جاری از چین پیشی گرفته به‌عنوان منبع مهم رشد قلمداد می‌کنند و گلدمن ساکس پیش بینی می‌کند که تولید ناخالص داخلی هند تا سال ۲۰۷۵ پس از چین در رتبه دوم قرار خواهد گرفت. هم افزایی اقتصادی درسایر زمینه‌ها نیز وجود دارد. هند بزرگترین وام گیرنده از بانک سرمایه گذاری زیرساخت آسیایی درپکن است که چین آن را درسال ۲۰۱۶ به عنوان جایگزینی برای موسسات وام دهی غرب تاسیس کرد. هند هم چنین یکی از اعضای بانک توسعه جدید مستقر درشانگهای است که توسط برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی (BRICS) درسال ۲۰۱۵ میلادی تشکیل شد.

با این وجود، مبادلات اقتصادی صمیمانه تضمینی در برابر خونریزی بیش‌تر درمرز‌ها یا حتی جنگ نیست. هردو کشور توسط مردانی هدایت می‌شوند که ازناسیونالیسم (ملی گرایی) ونارضایتی‌های تاریخی تغذیه می‌کنند. تنش‌های دیگر عبارتند ازنفوذ فزاینده چین درجنوب آسیا، سدسازی دربالادست رودخانه‌های حیاتی هند و پناهگاهی که هند برای دالایی لاما رهبر معنوی تبت فراهم ساخته است.

با این وجود، وزن روابط تجاری رو به رشد درتصمیم گیری هردوطرف سنگین‌تر خواهد شد و تثبیت مسئله مرزی فضای کافی برای همکاری فیمابین را فراهم خواهد ساخت همان طورکه برای سه دهه پس ازدیدار “راجیو گاندی” ازچین درسال ۱۹۸۸ حاصل شد. هردو کشور خواهان ایفای نقش بزرگتری در حکمرانی جهانی هستند. هردوکشور انتقاد غرب درمورد حقوق بشر وتغییرات آب وهوایی را رد می‌کنند وهردو کشورازمحکوم کردن روسیه درجریان حمله به اوکراین خودداری ورزیده اند.

هم چنین، نکته قابل توجه آن است که پیش از شعله ور شدن روابط مرزی میان دو کشور به نظر می‌رسید مودی مصمم به ایجاد رابطه نزدیک با شی بوده و گامی غیرعادی برای میزبانی از او در گجرات ایالت زادگاه اش درسال ۲۰۱۴ برداشته بود. مودی درپکن گفت که هند و چین آرزوها، چالش‌ها وفرصت‌های مشابهی دارند. او گفته بود:”در دوره عدم قطعیت‌های جهانی ما می‌توانیم پیشرفت یکدیگر را تقویت کنیم”.

چنین چشم اندازی ممکن است برای آمریکایی‌ها ودیگرانی که هند را وزنه‌ای دربرابر چین قلمداد می‌کنند خوشایند نباشد. این همان چیزی نیست که “تاگور” درسال ۱۹۲۴ در ذهن داشت زمانی که از چین خواست ماتریالیسم (مادی گراییی) غربی را رد کند و “روح انسان را ازسیاهچال ماشین رها سازد”. با این وجود، ممکن است این مسیری واقع بینانه‌تر به سمت یک رابطه پایدار و سودمند دوجانبه بین غول‌های آسیایی باشد.% منبع : اخبار روز یکشنبه, ۱ مرداد ۱۴۰۲

  لينک کوتاه https://akhbar-rooz.com/?p=210183   

بیلدیریش- اطلاعیه

بیلدیریش- اطلاعیه

افغانستان توًرکمنلری نینگ شاعری هم  یازیجیسی مرحوم عبدالمجید ایشچی نینگ ۲۱-نجی ییل آیلامی مناسبتی بیلن یکشنبه ۲۳ جولای ایلک آغشامی ساعت 20 ده افغانستان وقتی بیلن، ساعت ۱۷:۳۰ اروپا وقتی بیلن وترکیه وقت بیلن ساعت۱۸:۳۰دا یادلاما ییغناغی گچیریلیپ باشلایار.

بول اونلاین برنامانی فیسبوک هم یوتیوب آرقالی ایزارلایپ بولار .

اطلاعیه 

برنامه یادبود از 21مین سالگرد وفات مرحوم عبدالمجید ایشچی شاعر و نویسنده ترکمنهای افغانستان!

۲۳ جولای شب یکشنبه ساعت ۲۰:۰۰ به وقت افغانستان و ۱۷:۳۰ به وقت اروپا و ۱۸:۳۰ به وقت ترکیه

این برنامه را میتوانید از طریق شبکه های فیسبوک و یوتیوب تماشا بکنید.

https://www.facebook.com/abdulmajidishchi/