۱۳۸۹ مهر ۲۶, دوشنبه

Gynanch haty

دؤویرلر دولانار گردشلر دؤنر، نیچه لـر گـؤچرلـر، نیچه لـر قونار،

نیچأ نینگ مشعلی تأزه دن یانار، نیچأنینگ چیراسی اؤچیپ بارادیر. ماغتیمقولی

ایل- گـؤنونینگ ، وآدامزادینگ اقبالـینا هم- ده کـؤپچیلیک ایچیندأکی حق سیزلیق لارا پاریخ سیز بولیپ بیلمأنی، چیقیش یول لارینی آغتارماق دا فعال بولان ایلدشی میز تأچ مراد (تأشجان) بهروز آرادان چیقدی دیین آجی خبـر بیـزلـری هم کـؤپ قیناندیردی.

مرحوم ، 1330 (1951 م.) نجی ییلدا گنبد قابوس شهرینده دوغولیار ، و24 /07/1389 (16/10/2010) گونی آغشام گـوًرگئن شهرینده یـوًرئک کسلدئن آرادان چیقیار. اُل، آلتمیشینجی ییل لارینگ باشلاریندان عمری نینگ سونگینا چنلی بوشهرده یاشاپ، اوچ اُغلانی (ایکی اُغول بیر قیز) اولالدیپ یه تیشدیریار. و 59 یاشینگ ایچنده، قاراشیلمادیق بیر یاغدایدا، وفات اتیار.

بو بی وقت یتگینی قالان لاری، و دوست- یارلارینا قینانچ بیلدیریاریس

ایزی یاراسین ، قالانلاری نینگ یاشی اوزین بولسون

تورکمن حالقی نینگ مدنی وسیاسی اُجاغی (کانون فرهنگی وسیاسی خلق ترکمن) 25/07/ 1389 (2010-10-17)

-----------------------------------------------------------------------

۱۳۸۹ مهر ۲۴, شنبه

ثبت احوال ج. اسلامی وتنظیم کتابچه‌ی نام ترکمنی

دویچه وئله : "من وثبت احوال ودختری بی‌نام"

ترکمن‌ها اجازه دارند از نام‌های قدیمی وسنتی خود که فقط درکتابچه‌ی ثبت احوال ایران قراراست چاپ شود، استفاده کنند. دویچه‌وله این مشکل ترکمن‌های ایران را با دو کارشناس اداره‌ی ثبت احوال مطرح کرد.

بحث بر سر نام‌گذاری نوزادان ترکمن درایران یکی ازمشکلاتی است که دامنه‌ی آن ازرسانه‌های محلی به برخی از روزنامه‌ها و هفته‌نامه‌های درسطح کشور کشیده شده است. اکنون سال‌هاست درصفحات اجتماعی روزنامه‌های چاپ تهران نیز پیرامون این مشکل مطالبی نوشته می‌شود.

برای مثال این موضوع درمقاله‌ای به قلم نویسنده وشاعر فقید ترکمن "نازمحمد پقه" تحت عنوان "من و ثبت احوال و دختری بی‌نام" درنشریه‌ی "زن" چنین انعکاس یافته بود: «دراين گوشه از سرزمين ما، قوم ترکمن هنوزهم برای به دست آوردن حقوق مشروع و قانونی با سازمان ثبت احوال درگير است. چرا که اين سازمان با تدوين کتابچه‌ای ازنام‌ها، امکان گسترش فرهنگ نامگذاری بين اين قوم را سلب نموده است».

مشکل نام‌های ترکمنی درایران

مقاله‌ی نشریه "زن" به سرنوشت یک شهروند اشاره میکند که به مدت ۳ سال تلاش کرده بود برای دخترش نامی را انتخاب کند. وی به این نشریه می‌گوید: «الان دخترم سه ساله است ولی هنوز نتوانسته‌ام برای او شناسنامه بگیرم. من می‌خواهم اسم دخترم را "آيسودا" بگذارم، آيسودا يعنی "تصوير ماه درآب". ولی اداره ثبت احوال ورئيس آن را هنوزنتوانسته‌ام متقاعد کنم. تقاضای کتبی دادم، اما تهران نيز با اين اسم موافقت نکرد. اکنون "من وثبت احوال واين دختر بی نام!».

نشریه‌ی "زن" درپایان مقاله خود آورده است: «اين مسئله بحث همه‌روزه‌ی قوم ترکمن است با سازمان ثبت احوال وادارات متبوع آن درمنطقه ترکمن نشین.»

"کتابچه‌ی نام ترکمنی ثبت احوال مشکل را حل می‌کند": اما اکنون مسئولان اداره ثبت احوال قصد دارند کتابچه‌ی نام‌های ترکمنی انتشار دهند. عبدالنور بهلکه‌زاده، کارشناس سابق ثبت احوال گنبدکاووس در گفتگو با دویچه‌وله می‌گوید: «آرزوی دیرینه‌ی قوم ترکمن درحال تحقق پیدا کردن است. درقدم اول بیش از ۳ هزار واژه نام ترکمن ازسوی اداره ثبت احوال استان گلستان استخراج شده ودرادامه‌ی آن درچاپ‌های بعدی این کتابچه به تعداد نام‌ها اضافه خواهد شد.»

پیش از این درپاسخ به درخواست ترکمن‌ها مسئولان مجبور بودند برطبق آئین‌نامه‌های اجرایی سازمان ثبت واحوال کشوراقدام کنند. اما به‌نظر بهلکه‌زاده، انتشار کتابچه نام‌های ترکمنی می‌تواند مشکل نام‌گذاری ترکمن‌ها را حل کند.

تاسیس "کمیته مشورتی نام‌های ترکمنی"

سیف‌الله ابوترابی مديركل ثبت احوال استان گلستان نیز درگفتگو با ایرنا از تشکیل "کمیته نام وتدوین نام‌های ترکمنی" به منظور تهيه‌ی كتاب نام‌های ترکمنی خبر داد. وی تشکیل این کمیته را "یک کار نو و ابتکاری" دانست.

این مقام استان گلستان به خبرگزاری ایرنا گفت: «در اين مدت ۵ هزار و ششصد نام مصطلح و متعارف تركمنی استخراج شده است. نام‌های "مارال" به معنای "آهو"، "آی گزل" به ‌معنای "دختر زيبا" و "آیلار" به معنای "مانند ماه" در زنان و "تايماز" به معنای "استوار و پابرجا" در بين مردان را از جمله نام‌های متعارف تركمنی عنوان است كه از گذشته تا به حال در نام‌های انتخابی والدين برای فرزندان بوده و هستند.»

«نام ترکمنی بدون دلیل ومنطق رد نمی‌شود»

محمود قلیشلی، کارشناس امور سجلی و دبیر "کمیته ‌نام" در ثبت احوال استان گلستان در رابطه با کتابچه‌ی نام‌ها چنین توضیح می‌دهد: «اداره ثبت احوال در مورد نام‌گذاری دو روش دارد. یکی کتابی هست که کل نام‌های ایرانی در آن آمده و مجاز هست ولی سازمان ثبت ‌احوال کشوربا توجه به فرهنگ مناطق خودش آمده یک کمیته‌ای را انتخاب کرده که نام‌های منطقه‌ای را انتخاب می‌کند. اینها نام‌های مناطق را بررسی می‌کنند. اداره‌ی ثبت احوال با انتخاب نام‌های ترکمنی مخالفتی نمی‌کند.»

دبیر کمیته نام اداره ثبت احوال گلستان همچنین می‌گوید: «علاوه بر آن ما مجموعه‌ی نام‌های ترکمنی را با معنا و مفهومش جمع آوری کردیم و به "شورای عالی نام‌گذاری" در تهران فرستادیم. این را باید شورا تصویب کند. با مراجعه به این کتابچه تصمیم گرفته می‌شود که اسمی داده شود یا خیر. تا انتشار این کتابچه "کمیته نام" ما فعال هست و به کسی که نام ترکمنی بخواهد بدون دلیل و منطق آن را رد نمی‌کنیم.»

«کتابچه نام‌های ترکمنی ۹۵ درصد مشکلات را حل می‌کند»

این مقام اداره ثبت احوال استان گلستان درباره‌ی معیار انتخاب نام‌های ترکمنی هم چنین توضیح می‌دهد: «ما به روسای اداره‌های ترکمن‌نشین نامه دادیم که هر اسم ترکمنی که هست برای ثبت احوال بفرستند. ما بدنبال این هستیم که تنش‌ها و مشکلات کمتر شود. "کمیته نام" ۹۵ درصد از این مشکل را حل کرده است.»

آقای قلیشلی دررابطه با مشکلات نام‌گذاری چنین مثال می‌آورد: «مثلا کسی می‌آید نام "بی‌بی آمان" را انتخاب می‌کند. ما می‌گوییم که این بی‌بی کلمه زائدی هست و ترکمنی نیست و شما قاطی اسم نکنید. مثلا "آمان‌نیاز" هست ما این اسم را قبول می‌کنیم. این بچه که فردا بزرگ شود، اولین کاری که می‌کند "بی‌بی" را حذف می‌کند، چون به‌نظر ما "بی‌بی" کلمه‌ی زائدی است. یک سری چنین مشکلاتی داریم ولی مشکل کلی خومان حل شده است. یعنی همه‌اش اسامی ترکمنی اینجا بررسی نمی‌شد و یا ضعیف بررسی می‌شد و متقاضی ناراضی بود ولی الآن مشکلی نداریم. زیرا "کمیته مشورتی نام ترکمنی" راه‌اندازی کردیم و به کمک اساتید ترکمن مشکلات را حل و فصل می‌کنیم.»

معیارانتخاب نام‌ها چگونه بوده است؟آقای بهلکه‌زاده، کارشناس سابق ثبت احوال گنبد کاووس هم درباره‌ی معیار انتخاب نام‌ های ترکمنی به دویچه‌وله توضیح می‌دهد. وی می‌گوید که کارشناسان ثبت احوال وهمکاران ترکمنی که دراین رابطه مطالعه داشتندوصاحبنظران محلی که درادبیات ترکمن وهمچنین درمعنا، مفهوم، فراوانی وکاربرداین نامها مطالعاتی داشتند، این نامهارا انتخاب میکنند. وی خاطرنشان میکند که نامهایی انتخاب میشوند که با معیارهای قانونی نظام جمهوری اسلامی همخوانی دارند.

ازنظر بهلکه‌زاده، مردم اقدام ثبت احوال استان گلستان را مثبت ارزیابی می‌کنند. قلیشلی کارشناس امورسجلی ودبیر "کمیته‌نام" در ثبت احوال استان گلستان هم این نظررا تائید می‌کند.

وی دراین رابطه میگوید: «علاوه برحل شدن مشکلات عمومی حتی مشکلات اداری هم حل شده است. متقاضی بایستی ده‌ها بار مراجعه می‌کرد ووقت اداری مارا هم می‌گرفت وبالاخره یا قانع می‌شد ویاقانع نمی‌شد، ولی اکنون به کمک "کمیته نام" و"کمیته مشورتی نام ترکمنی" که درست کردیم، مشکلات اداری وقانونی برای متقاضی حل شده است.»%

طاهرشیرمحمدی، تحریریه: داود خدابخش

۱۳۸۹ مهر ۲۱, چهارشنبه

Begendiriji habar we qutlag haty

ایلکینجی دولت سایتی، تورکمن دیلینده وعرب- پارس آلفابه ده، مبارک بولسون

توًرکیه دؤولتی نینگ ته ره ته (TRT) دییپ آدلان دیران رادیو و تلویزیون قوراماسی ، تورکمن دیلینده وعرب- پارس الیب بی ده ایلکینجی دؤولت سایتی آچیپ دیر.

بو خبر، خاص هم ایرانلی و آوغانستانلی تـوًرکمنلری بگندیرئر و اُمیدلارینا اُمید قوشور دییپ اینانیاریس.

توًرکیه دؤولتی نینگ رادیو و تلویزیون قوراماسینا تانگیر یالقاسین دیمک بیلن بو قوروم دا ایشله یانلارا جان ساغلیق و اوًستونلیک لر آرزو اتیأریس. و ایرانلی هم آوغانستانلی تورکمنلری، بو بگندیریجی خبر بیلن تویس یـوًرک دن قوتلایاریس

تورکمن حالقی نینگ مدنی وسیاسی اُجاغی ، 2010-10-13 (21- 7- 1389)

۱۳۸۹ مهر ۲۰, سه‌شنبه

افتتاح سایت دولتی به زبان ترکمنی با خط عربی- فارسی

رادیو و تلویزیون دولت ترکیه برای ترکمنهای افغانستان وایران وبساست ایجاد کرد

درنتیجه اولین سایت دولتی به زبان ترکمنی با الفبای عربی- فارسی از جانب سازمان رادیو وتلویزیون ترکیه ایجاد گردید.

آدرسهای این سایت: www.trtturkmenche.com & www.trtturkmence.com

ما ضمن تشکر از سازمان رادیو وتلویزیون ترکیه (TRT) ، این خبرامیدآفرین را به ترکمنهای ایران وافغانستان تبریک گفته، آرزو می کنیم که دولتهای ایران و افغانستان نیز در راه اینگونه توجهات نسبت به شهروندان ترکمن خود، فعال تر از دیگران عمل نمایند.

کانون فرهنگی وسیاسی خلق ترکمن ایران 12 اکتوبر 2010 - 20 مهر 1389

۱۳۸۹ مهر ۱۹, دوشنبه

تجلیل ازهزارمین سال تأسیس امپراتوری سلجوقیان

انجمن فرهنگی ترکمنهای افغانستان هزارمین سال تأسیس امپراتوری سلجوقیان را طی مراسمی درهرات تجلیل کرد

هم اکنون بیشتر ترکمنهای افغانستان که خودرا بقایای سلسله سلجوقیها میدانند، در ولایات شمالی وغربی افغانستان سکونت دارند.

ترکمنهای افغانستان برخلاف ترکمنهای ایران از حق تحصیل به زبان مادری خود برخوردارند

ایل گویجی 2010-10-12

بزرگداشت هزارمین سالروز تاسیس امپراتوری سلجوقیان درهرات

بي بي سی- 11 اکتبر 2010 - 19 مهر 1389

انجمن فرهنگی ترکمنهای افغانستان از هزارمین سالروز تاسیس امپراتوری سلجوقیان درغرب این کشور تجلیل کرد.

شماری ازچهره های فرهگی کشورهای ترکمنستان، افغانستان وایران وهمچنین مقامات دولتی افغان وکنسولگری ترکمنستان در شهر هرات نیز در آن شرکت داشتند.

شرکت کنندگان در این مراسم، علاوه بر بررسی دوران امپراتوری سلجوقی ها، با ارائه مقالاتی در مورد نحوه حکومت سلاطین این سلسله، یادگارهای معماری باقی مانده از این دوره را ستودند.

سلجوقی ها یا سلاجقه، نام امپراتوری شاهان سلسله آل سلجوق بوده است که درقرن های یازدهم و دوازدهم میلادی بر بخش های بزرگی از آسیای غربی به ویژه کشورهای آسیای میانه، افغانستان، ایران، ترکیه، عراق و برخی از کشورهای حوزه خلیج فارس حکومت داشته اند.

بشیر احمد درویشی، معاون انجمن فرهنگی ترکمن های افغانستان و از برگزار کنندگان این مراسم، هدف از برگزاری این مراسم را یادبود از افتخارات امپراتوری سلجوقیان و تاثیر آن بر منطقه به ویژه کشورهای اسلامی خوانده است.

به گفته برگزار کنندگان این مراسم، یادبود از شاهان ترکمن نخستین گام در راستای معرفی فرهنگ و زبان ترکمنی در منطقه بوده و قرار است در آینده این برنامه با یادبود و نقد مشاهیر ترکمن به ویژه شعرا و نویسندگان آن ادامه یابد.

توزیع و پخش کتابی با عنوان "نگاهی به تاریخ و فرهنگ ترکمن ها" که در آستانه برگزاری این سمینار تالیف شده است و همچنین بازدید ازآثار تاریخی شهر هرات ازدیگر برنامه های این سمینار است.

'توسعه ادب وهنر'

محمد صالح سلجوقی، عضو پارلمان افغانستان ویکی از سخنرانان این مراسم معتقد است که این امپراتوری تنها از بعد سیاسی و نظامی قابل ارزیابی نیست، بلکه به گفته او این امپراتوری با ایجاد و ارتقای نظامیه ها و مدارس علوم دینی و تجربی و همچنین توسعه ادب و هنر، به ویژه هنر معماری خاص این دوره، از جایگاه ویژه ای برخوردار بوده است.

به عقیده آقای سلجوقی، نشانه های معماری این عصر در طاق ها و گنبدهای مساجد قدیمی اصفهان، گرگان، ری و همدان و همچنین گنبدهای کابوس و نظام الملک که منقش با خط کوفی است نمایان است.

بیشترین آثار معماری به جا مانده از امپراتوری سلجوقیان، در ایران به ویژه در شهر اصفهان که پایتخت این امپراتوری بوده، دیده می شود، اما درافغانستان به ویژه در مناطق غربی این کشور که زمانی تحت سیطره سلجوقیان بوده، بیشتر آثار باقی مانده معماری از دوره های غزنویان، غوریان و تیموریان است.

مشهورترین معماریهای باقی مانده دوره ی سلجوقیان درشهر اصفهان، آرامگاه ملکشاه وسلطان سنجر سلجوقی، خواجه نظام الملک وهمچنین مساجد جامع اصفهان، کاشان واردستان است.

مقامات محلی هرات وفرهنگیان شرکت کننده دراین مراسم، برگزاری این سمینار را گامی درراستای شناسایی تمدن های گذشته و روشی برای اغنای فرهنگ و هنر امروزی منطقه خواندند.

این نخستین مراسم ازاین دست است که با شرکت فرهنگیان ترکمن ازکشورهای مختلف درشهر هرات برگزارشده است.

اجرای زنده موسیقی سنتی ترکمنی با حضور نوازندگان وآوازخوانان سنتی ازسه کشور ترکمنستان، افغانستان وایران، جالب ترین بخشهای این مراسم بود.

با آغاز بحران وجنگ درافغانستان، برگزاری مراسمی از این دست نیز رو به فراموشی رفته بود، اما پس از سقوط حکومت طالبان، فرهنگیان اقوام مختلف دراین کشور، تلاش کرده اند تا سنتها وفرهنگ دیرینه خودرا کم کم احیا کنند.

هم اکنون بیشتر ترکمنهای افغانستان که خودرا بقایای سلسله سلجوقیها میدانند، در ولایات شمالی و غربی افغانستان سکونت دارند وعلاوه بر کشاورزی و دامداری، قالی بافی از اصلی ترین پیشه های آنان است.

پرورش اسب وگوسفند قره قل وکرم ابریشم نیز از دیگر پیشه های رایج آنان است.

کتاب "نگاهی به تاریخ وفرهنگ ترکمن ها" نوشته عبدالمجید توران، جمعیت ترکمنهای ساکن درافغانستان را که بیشتر درولایات شمالی و غربی این کشور سکونت دارند، بیش از دو ملیون نفر تخمین زده است، هرچند این آمار رسمی نیست وازآنجایی که درسی سال گذشته شمارش جمعیت درافغانستان انجام نشده تائید یا رد این تخمین دشوار است.

http://www.bbc.co.uk/persian/afghanistan/2010/10/101011_k01_herat_conference.shtml

--------------------------------------------

- مؤلف کتاب " تاریخ وفرهنگ ترکمنها" آقای محمدصالح راسخ ییلدیریم، پوهنمل دانشگاه بلخ می باشد. چاپ دوم این کتاب درتابستان 1382 به اهتمام عبدالعزیز عمر دربنگاه انتشارات میوند شهر پیشاور پاکستان چاپ شده. (تحریریه)

۱۳۸۹ مهر ۱۸, یکشنبه

gynanch haty

قینانچ حاطی (تسلیت ناما)

دؤویرلر دولانار گردشلر دؤنر، نیچه لر گؤچرلر، نیچه لر قونار،

نیچأ نینگ مشعلی تأزه دن یانار، نیچأ نینگ چیراسی اؤچیپ بارادیر. ماغتیمقولی

رضا شا پهلوی زندانیندا شهید بولان حاجی خان اوغوزی نینگ قیزی تازه گول باجی، 9 – نجی اکتوبر گونی 76 یاشیندا آرادان چیقیپ دیر دیین آجی خبر بیزلری هم کؤپ قیناندیردی.

مرحوم ، 1934 (1313 ش.) نجی ییلدا کومیش دپه شهرینده دوغولیار، و 4 یاشینگ ایچینده آتاسینی جلادلارینگ توتوپ آلیپ گیدیشی نینگ شایادی بولیار. ترکمن صحرا دا 1980 (1359) نجی ییل دان باشلانان آغـیر شرط ده، ایزارلانمالارینگ گون سایین گویچ لنمه گی نتیجه سینده یوردی ترک اتمه لی بولیپ فدراتیو آلمان جمهوریت- ینه سیغینیار. و عمری نینگ سونگینا چنلی دوًرن شهرینده یاشایار. و 76 یاشینگ ایچینده، 17- نجی مهر1388 (9/10/2010 ) گونی آرادان چیقیار.

الله رحمت اتسین ، ایزی یاراسین ، قالانلاری نینگ یاشی اوزین بولسون

تورکمن حالقی نینگ مدنی وسیاسی اُجاغی (کانون فرهنگی وسیاسی خلق ترکمن) 18- 7- 1389 (2010-10-10)

۱۳۸۹ مهر ۱۷, شنبه

اطلاعیه- بیلدیریش- bildirish - علمی کنفرانس بیلدیریشی

کؤنه اوًرگنچ تورکمنلری نینگ تاریخی ومدنیتی حقینداقی پالتاک دا گچیریلیان علمی کنفرانس-دا دکترحاندوردی قربان چیقیش ادیأر

Dr. Han Durdy Gurban Köneürgenç türkmenleriniň taryhy we medeniýeti hakynda chykyş edýar

Guni : ýekşenbe, 10.10.10, / 18-07-1389 ş

Wagty : sagat 12 (Toronto), 19 (Turkiýe), we 18 (merkezi Awropa) da başlanýar

Adresi: Paltalk- all rooms-Germany-Turkmen sazly gurrungdeshlik

Goshmacha tema: Eýranda ilkinji gezeg “Türkmenistan medeniýet heptesi

Adminler topory 8.10.10